ناپایداری شانه: علل، تشخیص، و درمان
این مقاله اطلاعاتی جامع درباره ناپایداری شانه ارائه میدهد، وضعیتی که در آن مفصل شانه پایداری خود را از دست میدهد اما با دررفتگی کامل متفاوت است. متن علائم شایع این مشکل، مانند درد، ضعف و بیحسی، و همچنین علل رایج آن، که اغلب شامل آسیبدیدگیهای ورزشی یا استفاده مکرر و بیشازحد است، را توضیح میدهد. علاوه بر این، روشهای تشخیص پزشکی، از جمله معاینه فیزیکی و تصویربرداریهایی مانند X-ray و MRI، و همچنین گزینههای درمانی، که از استراحت و کمپرس سرد تا فیزیوتراپی متغیر هستند، مورد بررسی قرار گرفتهاند. در نهایت، این منبع به مدیریت زندگی روزمره با ناپایداری شانه، بهویژه در ارتباط با ورزش و شغل، و سوالات مهمی که باید از پزشک پرسیده شود، میپردازد.
ناپایداری شانه (Shoulder Instability) چیست؟
ناپایداری شانه (Shoulder Instability) اصطلاحی است که پزشکان زمانی بهکار میبرند که شانه شما کمی از جای خود خارج شده باشد یا اینطور احساس شود. در این حالت، «ناپایداری» به این معنا است که مفصل شانه پایدار نیست.
این یعنی استخوانها به اندازهٔ لازم محکم کنار هم قرار نگرفتهاند. این وضعیت با دررفتگی شانه (Shoulder Dislocation) متفاوت است. در دررفتگی، شانه بهطور کامل از جای خود خارج میشود و رباطهای شانه پاره میشوند و دیگر نمیتوانند مفصل را در جای خود نگه دارند.
علائم ناپایداری شانه
درد و ضعف، اصلیترین علائم ناپایداری شانه هستند.
درد میتواند بهطور ناگهانی یا بهتدریج شروع شود.
بهعنوان مثال، ممکن است هنگام پرتاب یک توپ ناگهان دچار درد شوید.
اگر درد ناگهانی رخ دهد، ممکن است احساس بیحسی در تمام طول بازو داشته باشید.
اگر ناپایداری شانه بهتدریج و در طول زمان ایجاد شود، ممکن است فقط در برخی مواقع احساس درد کنید.
حرکاتی مانند پرتاب کردن میتوانند دردناک باشند، اما شدت آن به اندازهٔ درد ناشی از یک آسیب ناگهانی نیست.
ممکن است شانه هنگام حرکت دردناک و حساس شود یا احساس شل بودن در مفصل داشته باشید.
همچنین ممکن است بیحسی یا مورمور شدن را در شانه تجربه کنید که بهتدریج به وجود آمده باشد.
علل ناپایداری شانه
شایعترین علت ناپایداری شانه، آسیبدیدگی است.
این مشکل زمانی رخ میدهد که رباطها و عضلات شانه بیشازحد تحت فشار قرار گیرند یا استفاده شوند.
برخی از موقعیتهای رایج که باعث فشار بیشازحد بر شانه میشوند:
- پرتاب مکرر توپ (مثل ورزشهای بیسبال یا هندبال)
- برخورد شدید شانه در یک مسابقهٔ فوتبال
- سرو محکم توپ در والیبال
عوامل دیگر شامل:
- تکرار یک حرکت یکسان بهطور مداوم
- افزایش سن
- کارهای یدی و سنگین
تشخیص ناپایداری شانه
پزشک ابتدا شانه را معاینه میکند و بازوی شما را حرکت میدهد تا علائم ناپایداری را بررسی کند.
سپس ممکن است تصویربرداری با اشعهٔ ایکس (X-ray) درخواست شود تا مشخص شود استخوانهای شانه در جای صحیح قرار دارند یا خیر.
گاهی پزشک برای بررسی دقیقتر، تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) تجویز میکند.
MRI به پزشک کمک میکند تا استخوانها، رباطها و سایر ساختارهای شانه را با جزئیات بیشتری ببیند.
پیشگیری یا اجتناب از ناپایداری شانه
هیچ راه قطعی برای پیشگیری از ناپایداری شانه وجود ندارد.
با این حال، میتوان احتمال بروز آن را کاهش داد، برای مثال:
- محافظت از شانه هنگام انجام ورزشهای پرخطر
- در صورت انجام کارهای تکراری یا یدی، استراحت دادن به عضلات در فواصل مناسب
درمان ناپایداری شانه
نوع درمان بستگی به شدت آسیب و نیاز شما به داشتن یک شانهٔ قوی دارد.
مراحل درمان:
- استفاده از کمپرس سرد (یخ) و استراحت دادن به شانه با آویزان کردن بازو در اسلینگ به مدت یک یا دو هفته پس از آسیب.
- پس از چند روز استراحت، شروع یک برنامهٔ ورزشی برای تقویت عضلات شانه.
- پرهیز از استفادهٔ بیشازحد از شانه به مدت یک ماه.
- در برخی افراد، فیزیوتراپی (Physical Therapy) ضروری است.
زندگی با ناپایداری شانه
اگر ناپایداری شانه به دلیل شغل شما باشد:
- با پزشک در مورد راههای درمان درد با داروهای بدون نسخه صحبت کنید.
اگر به دلیل ورزش باشد:
- ممکن است لازم باشد ورزش را متوقف کنید یا از فعالیتهایی که باعث آسیب دوباره میشوند اجتناب کنید.
اگر نمیخواهید ورزش را کنار بگذارید یا نمیتوانید شغل خود را تغییر دهید:
- با پزشک درباره تمرینات مقاومتی و وزنهبرداری مشورت کنید.
- در مورد فیزیوتراپی بپرسید.
این دو میتوانند به تقویت عضلات شانه کمک کنند.
پرسشهایی که باید از پزشک خود بپرسید
- علت احتمالی ناپایداری شانهٔ من چیست؟
- بهترین گزینهٔ درمانی برای من چیست؟
- آیا به فیزیوتراپی نیاز دارم؟
- چه مدت طول میکشد تا علائمم بهبود پیدا کنند؟
- اگر ورزش میکنم، چه زمانی میتوانم به سطح عادی فعالیت خود بازگردم؟
- آیا امکان بازگشت علائم وجود دارد؟
- آیا ورزش کردن برای من بیخطر است؟ چه نوع ورزشی باید انجام دهم؟
Resources/منابع
OrthoInfo: Chronic Shoulder Instability
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
