بیوپسی قلب
ارائهدهندگان خدمات سلامت از بیوپسی قلب (heart biopsy یا cardiac biopsy) برای بررسی نشانههای رد عضو (organ rejection) پس از پیوند قلب استفاده میکنند. این آزمون همچنین به تشخیص کاردیومیوپاتیها (cardiomyopathies)، سرطان قلب و عفونتها کمک میکند. این روش که به آن بیوپسی آندومیوکارد (endomyocardial biopsy) هم گفته میشود، از طریق کاتتریزاسیون قلبی (cardiac catheterization) انجام میشود. در این روش، ارائهدهندگان قطعههای کوچکی از بافت قلب را برمیدارند.
مرور کلی
بیوپسی قلب چیست؟
بیوپسی قلب یک روش تشخیصی است. در این روش، مقدار کمی بافت از لایهٔ داخلی عضلهٔ قلب شما برداشته میشود. یک متخصص آسیبشناسی (pathologist) در آزمایشگاه این بافت را زیر میکروسکوپ بررسی میکند. او بهدنبال تغییرات سلولی میگردد که نشانهٔ آسیب یا غیرطبیعی بودن باشند.
بیوپسی قلب چه نامهای دیگری دارد؟
ارائهدهندگان خدمات سلامت برای اشاره به بیوپسی قلب از اصطلاحهای دیگری هم استفاده میکنند:
- بیوپسی قلبی.
- بیوپسی آندومیوکارد.
- بیوپسی میوکارد (myocardial biopsy).
چه افرادی ممکن است به بیوپسی قلب نیاز داشته باشند؟
اگر پیوند قلب انجام دادهاید، ممکن است برای بررسی نشانههای رد عضو (organ rejection) به چندین بار بیوپسی قلب نیاز داشته باشید. بیوپسی قلب معمولاً رد عضو را پیش از بروز علائم تشخیص میدهد. این روش میتواند علت رد عضو را هم مشخص کند.
بلافاصله پس از پیوند، ممکن است این آزمون را هر هفته انجام دهید. سپس ممکن است حداقل بهمدت یک سال، هر شش هفته تا سه ماه یکبار بیوپسی قلب انجام شود.
ارائهدهندگان خدمات سلامت ممکن است برای تشخیص شرایط زیر نیز بیوپسی قلب انجام دهند:
- آمیلوئیدوز ATTR (transthyretin amyloidosis).
- کاردیومیوپاتی، از جمله کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (hypertrophic cardiomyopathy).
- قلبسمّیتی ناشی از شیمیدرمانی (cardiotoxicity from chemotherapy).
- سرطان قلب.
- نارسایی قلب (heart failure).
- عفونتهای قلب مانند میوکاردیت (myocarditis).
- سارکوئیدوز (sarcoidosis).
چه کسانی نباید بیوپسی قلب انجام دهند؟
افرادی که دچار برخی مشکلات سلامت، مانند بیماری دریچهای قلب (heart valve disease) هستند، ممکن است پس از بیوپسی قلب در معرض خطر بیشتر عوارض قرار بگیرند. برای اینکه بدانید آیا گزینهٔ مناسبی برای انجام این روش هستید یا نه، با ارائهدهندهٔ خدمات سلامت خود صحبت کنید.
جزئیات آزمون
چه کسی بیوپسی قلب را انجام میدهد؟
بیوپسی قلب را یک متخصص قلب و عروق (cardiologist) انجام میدهد. این پزشک آموزش پیشرفتهای در استفاده از روشهای مبتنی بر کاتتر (catheter-based approaches) برای تشخیص و درمان مشکلات قلبی دیده است.
پزشک شما برای انجام این روش، یک کاتتر نازک و انعطافپذیر (catheter) را از درون رگهای خونی عبور میدهد. به این روش، کاتتریزاسیون قلبی (cardiac catheterization) گفته میشود.
برای بیوپسی قلب چگونه باید آماده شوم؟
اطمینان حاصل کنید که ارائهدهندهٔ خدمات سلامت فهرست بهروزی از همهٔ داروها و مکملهایی که مصرف میکنید در اختیار دارد. ممکن است لازم باشد مصرف برخی داروها، مانند رقیقکنندههای خون (blood thinners) را متوقف کنید. همچنین ممکن است لازم باشد برای مدتی معین پیش از انجام روش، ناشتا باشید؛ یعنی چیزی نخورید و ننوشید. دستورهای ارائهدهندهٔ خود را دربارهٔ اقداماتی که باید پیش از بیوپسی قلب انجام دهید، دقیقاً دنبال کنید.
پیش از بیوپسی قلب چه اتفاقی میافتد؟
بیوپسی قلب یک روش سرپایی است که حدود یک ساعت طول میکشد. به شما داروی آرامبخش (sedative) میدهند تا به آرامش شما کمک کند و داروی بیحسی (anesthetic) تزریق میشود تا ناحیهٔ مورد درمان بیحس شود.
در طول انجام روش بیدار خواهید بود. ممکن است کمی فشار و اندکی ناراحتی احساس کنید، اما نباید دردی داشته باشید. میتوانید همان روز به خانه برگردید؛ هرچند بهتر است کسی شما را تا خانه همراهی کند و در دورهٔ اولیهٔ بهبودی در کنار شما بماند.
هنگام بیوپسی قلب چه اتفاقی میافتد؟
پزشک شما برای هدایت این روش، تصاویر قلب و رگهای خونیتان را مشاهده میکند. ممکن است از تصویربرداری با اشعهٔ ایکس فلوروسکوپی (fluoroscopy X-rays؛ تصاویر پیوستهٔ اشعهٔ ایکس) یا اکوکاردیوگرافی ترانستوراسیک (transthoracic echocardiogram؛ TTE) استفاده شود.
در طول انجام روش، پزشک شما این کارها را انجام میدهد:
- یک کاتتر را از طریق یک رگ خونی وارد میکند تا به قلب برسد.
- یک وسیلهٔ کوچک شبیه پنس به نام بیوپتوم (bioptome) را از درون کاتتر عبور میدهد تا به قلب برسد.
- با استفاده از بیوپتوم، قطعههای بسیار کوچک بافت را از قلب جدا و خارج میکند.
- بیوپتوم را بیرون میآورد و نمونههای بافتی را جمعآوری میکند تا برای بررسی به آزمایشگاه بفرستد.
- کاتتر را خارج میکند و برای متوقفکردن هرگونه خونریزی، در محل ورود کاتتر یک پانسمان فشاری قرار میدهد.
دورهٔ بهبودی پس از بیوپسی قلب چگونه است؟
ارائهدهندگان خدمات سلامت بهمدت چند ساعت روند بهبودی شما را زیر نظر میگیرند و بهدنبال نشانههای بروز مشکل میگردند. در این مدت، از قفسهٔ سینهٔ شما عکس اشعهٔ ایکس گرفته میشود تا نشانههای عوارض احتمالی زیر بررسی شود:
- رویهمخوابیدن ریه یا ریزش ریه؛ یعنی پنوموتوراکس (pneumothorax).
- هموتوراکس (hemothorax)، یعنی خونریزیای که باعث جمعشدن خون بین دیوارهٔ قفسهٔ سینه و ریهها میشود.
تا ۲۴ ساعت پس از انجام این روش، وسیلهٔ سنگین بلند نکنید و فعالیتهای شدید انجام ندهید. معمولاً میتوانید روز بعد به سر کار و فعالیتهای روزمرهٔ خود برگردید.
خطرهای بیوپسی قلب چیست؟
بیوپسی قلب روشی نسبتاً ایمن است. عوارض خفیف در کمتر از ۶٪ موارد رخ میدهند. برای مثال، ممکن است در محلی که ارائهدهندهٔ شما کاتتر را وارد کرده است، کمی کبودی و خونریزی داشته باشید.
عوارض جدی در کمتر از ۱٪ بیوپسیهای قلب رخ میدهند. این مشکلات ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- آریتمی (arrhythmia).
- لختههای خونی، از جمله آمبولی ریوی (pulmonary embolism)، ترومبوز ورید عمقی (deep vein thrombosis) و سکتهٔ مغزی (stroke).
- آسیب یا سوراخشدن رگهای خونی.
- رویهمخوابیدن یا ریزش ریه.
- هموتوراکس.
- عفونت یا خونریزی داخلی در محل بیوپسی.
- آسیب عصبی.
- افیوژن پریکارد (pericardial effusion).
- بلوک شاخهٔ راست (right bundle branch block).
- نارسایی دریچهٔ تریکوسپید (tricuspid valve regurgitation).
نتایج و پیگیری
چه زمانی نتایج بیوپسی قلب آماده میشود؟
نتایج بیوپسی قلب ممکن است در حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از انجام روش آماده شوند. ارائهدهندهٔ خدمات سلامت، نتایج را با شما مرور خواهد کرد. بسته به آنچه در بیوپسی دیده میشود، ممکن است به آزمایشهای بیشتری نیاز داشته باشید.
چه زمانی باید با پزشک خود تماس بگیرم؟
اگر هر یک از موارد زیر را تجربه کردید، باید با ارائهدهندهٔ خدمات سلامت خود تماس بگیرید:
- سرگیجه.
- نبض و ضربان قلب نامنظم.
- تنگی نفس یا مشکلات تنفسی.
- علائم حملهٔ قلبی (heart attack)، مانند درد قفسهٔ سینه.
- نشانههای سکتهٔ مغزی، مانند فلجشدن بخشی از بدن یا ناتوانی در صحبتکردن.
- نشانههای عفونت، مثل تب یا لرز.
References/منابع
Ahmed T, Goyal A. Endomyocardial biopsy. [Updated 2021 Jul 25]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Accessed 5/20/2022.
Cooper LT, et al. The role of endomyocardial biopsy in the management of cardiovascular disease. Circulation. 2007;116(19):2216-2233. Accessed 5/20/2022.
Multimedia Manual of Cardiothoracic Surgery. Tutorial: Endomyocardial biopsy under echocardiographic monitoring. Accessed 5/20/2022.
MedlinePlus: Public health information platform provided by the National Library of Medicine (NLM) and is part of the National Institutes of Health (NIH).
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد از دستورات پزشک معالج پیروی کرد و با پزشک معالج مشورت نمود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
