تعویض دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر
تعویض دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر (Transcatheter aortic valve replacement, TAVR) روشی غیراجراحی برای جایگزینی دریچهٔ آئورتِ قلب شماست. این روش کمتهاجمی میتواند به افرادی کمک کند که دریچهٔ آئورتِ تنگ دارند و این تنگی مانع از رسیدن خونِ کافی به سلولهای بدن میشود. این روش که «ایمپلنتِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر (Transcatheter aortic valve implantation, TAVI)» نیز نامیده میشود، جایگزینی برای جراحیِ قلبِ باز است.
TAVR چیست؟
TAVR (تعویض دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر) یک اقدام پزشکی است که بدون جراحیِ قلبِ باز، دریچهٔ آئورتِ قلب شما را جایگزین میکند. «ایمپلنتِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر (TAVI)» نامِ دیگرِ TAVR است.
دریچهٔ آئورت بخشِ مهمی از قلبِ شماست که جریانِ خون را هنگامِ خروجِ خون از قلب مدیریت میکند. قلب شما خونِ سرشار از اکسیژن را از طریقِ این دریچه به آئورت (Aorta) و سپس به سراسرِ بدن پمپ میکند.
TAVR چه چیزی را درمان میکند؟
شایعترین دلیل برای انجامِ تعویض دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر، «تنگیِ دریچهٔ آئورت (Aortic stenosis)» است. این عارضه همان باریکشدنِ دریچهٔ آئورت یا ناحیهٔ پیرامونِ آن است. باریکشدن معمولاً بهعلتهای زیر رخ میدهد:
- فرسودگیِ مرتبط با سن (بهویژه اگر بالای ۷۰ سال باشید) که میتواند به رسوبِ کلسیم و/یا ضخیمشدنِ دریچه منجر شود.
- سایر وضعیتهای سلامت، مانند «بیماریِ روماتیسمیِ قلب (Rheumatic heart disease)» یا «دریچهٔ آئورتِ دولتی (Bicuspid aortic valve)» که میتوانند باعثِ افتِ سریعترِ عملکردِ دریچه شوند.
باریکشدنِ دریچه مقدارِ خونی را که به سایرِ بخشهای بدن جریان مییابد محدود میکند و قلب را وادار میسازد برای جبرانِ آن سختتر پمپ کند. این معمولاً به آسیبِ طولانیمدتِ عضلهٔ قلب و سپس «نارساییِ قلب (Heart failure)» میانجامد.
جزئیاتِ درمان
پیش از انجامِ TAVR چه اتفاقی میافتد؟
پیش از آنکه تحتِ اقدامِ تعویض دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر (TAVR) قرار بگیرید، احتمالاً آزمایشهای تشخیصی انجام خواهید داد. اینها به ارائهدهندهٔ شما کمک میکنند تا جریانِ خون را درونِ قلب بسنجند و پیشنمایی از هر مشکلِ احتمالی که شاید نیاز به اصلاح داشته باشد به دست آورند. آزمایشها شامل موارد زیر است:
- آزمایشهای خون.
- «اکوکاردیوگرام (Echocardiogram)».
- «الکتروکاردیوگرام (Electrocardiogram, EKG)».
- «تصویربرداریِ توموگرافیِ رایانهای (Computed tomography, CT)» و/یا «تصویربرداریِ تشدیدِ مغناطیسیِ قلب (Cardiac magnetic resonance imaging, MRI)».
- «کاتتریزاسیونِ قلب (Cardiac catheterization)» برای بررسیِ گرفتگیِ «سرخرگهای کرونر (Coronary arteries)».
پس از این آزمایشها، ارائهدهندهٔ خدماتِ سلامت دربارهٔ آنچه باید در طول و پس از اقدام انتظار داشته باشید با شما صحبت خواهد کرد. همچنین دربارهٔ نوعِ «بیهوشی/بیحسی (Anesthesia)» که در طولِ اقدامِ TAVR خواهید داشت توضیح خواهد داد و به هر پرسشِ دیگری که دارید پاسخ میدهد.
باید ۴ تا ۶ ساعت پیش از اقدامِ تعویضِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر، خوردن و آشامیدن را متوقف کنید. از ارائهدهندهٔ خود بپرسید که آیا و چه زمانی باید مصرفِ برخی داروها را پیش از اقدام متوقف کنید.
در طولِ TAVR چه اتفاقی میافتد؟
در آغازِ اقدام، داروی «آرامبخشی/سدیشن (Sedation)» دریافت میکنید تا احساسِ درد نداشته باشید. همچنین دارویی برای پیشگیری از «لختهٔ خون (Blood clot)» دریافت خواهید کرد.
در طولِ اقدامِ تعویضِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر (TAVR)، یک «کاردیولوژیستِ مداخلهای (Interventional cardiologist)» اقداماتِ زیر را انجام میدهد:
- ایجادِ یک برشِ کوچک و واردکردنِ لولهای باریک (کاتتر) در «سرخرگِ فِمورال (Femoral artery)» در بخشِ بالاییِ رانِ شما (در صورتِ نیاز میتوانند از نقطهٔ ورودیِ دیگری استفاده کنند، اما این شایعترین مسیر است).
- هدایتِ کاتتر بهسوی قلب.
- جایگذاریِ دریچهٔ جدید درونِ دریچهٔ آئورتِ قدیمی و بازکردنِ آن (دریچهٔ جدید سرِ جای خود قرار میگیرد و همانجا میماند، درحالیکه دریچهٔ قدیمی پشتِ دریچهٔ جدید که آن را کنار زده باقی میماند).
- بررسیِ نشت و سایرِ مشکلات.
- بیرونآوردنِ دستگاهِ کاتتر از بدن.
- بخیهزدنِ نقطهٔ ورود و پانسمانِ آن.
TAVR چقدر طول میکشد؟
اقدامِ تعویضِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر معمولاً از آغاز تا پایان حدوداً یک تا دو ساعت به طول میانجامد.
پس از تعویضِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر چه روی میدهد؟
پس از پایانِ اقدامِ TAVR، یک ارائهدهندهٔ خدماتِ سلامت آرامبخشی را متوقف میکند تا بیدار شوید. اما شما را برای چند ساعت (حداقل) در تخت نگه میدارند تا از خونریزی پیشگیری شود. دلیلش این است که نقطهٔ ورودِ کاتتر یک رگِ خونیِ بزرگ بوده و میخواهند مطمئن شوند بخیهها پیش از برخاستنِ شما محکم هستند.
ممکن است ارائهدهنده دارویی برای پیشگیری از «عفونت (Infection)» یا «لختهٔ خون (Blood clot)» پس از اقدام تجویز کند.
خطرات/مزایا
مزایای TAVR چیست؟
اقدامِ تعویضِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر نسبتبه جراحی چند مزیت دارد. برخی مزایای TAVR عبارتاند از:
- تهاجمِ کمتر نسبتبه جراحی. جراحان برای جراحیِ قلب برشهای بزرگ ایجاد میکنند و اغلب باید قفسهٔ سینه را بالا ببرند یا باز کنند. TAVR تنها یک برشِ کوچک نیاز دارد و نیازی به جابهجاییِ اعضا یا دندهها نیست.
- بهبودیِ آسانتر. محدودکردنِ تعداد و اندازهٔ برشها یعنی کارِ کمتری برای ترمیم در بدن وجود دارد. این به دردِ کمتر و بهبودیِ آسانتر منجر میشود.
- بستریهای کوتاهتر در بیمارستان. ممکن است همان روز یا روزِ بعد از TAVR مرخص شوید. این بستگی به زمانِ انجامِ اقدام، شدتِ وضعیت و سلامتِ کلیِ شما دارد.
بااینحال، برخی افراد ممکن است همچنان از «جراحیِ تعویضِ دریچهٔ آئورت (Aortic valve replacement surgery)» سود ببرند. با ارائهدهندهٔ خدماتِ سلامت خود دربارهٔ اینکه TAVR یا جراحیِ قلبِ باز کدامیک برای شما انتخابِ مناسبتری است صحبت کنید.
تعویضِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر چقدر موفق است؟
اقدامِ TAVR بسیار موفق است. بسیاری از افرادی که به تعویضِ دریچهٔ آئورت نیاز دارند «پرخطر» محسوب میشوند، بهسببِ شدتِ تنگی یا سایرِ وضعیتهای سلامت. این یعنی آنان در معرضِ خطرِ بالاتری از عوارض یا مرگ در جراحیِ بزرگِ قلبِ باز قرار دارند. TAVR برای این افراد جایگزینی عالی است.
خطرات یا عوارض چیست؟
با پیشرفت در فناوریِ دریچه و کاتتر، عوارضِ TAVR نادر است. این عوارض شاملِ مواردِ زیر میشود:
- اختلال در دستگاهِ الکتریکیِ قلب که به «ضربانساز (Pacemaker)» نیاز پیدا میکند.
- نشت در پیرامونِ لبهٔ بیرونیِ دریچهٔ جدید.
- «سکتهٔ مغزی (Stroke)».
- خونریزی.
- عفونت.
- «حملهٔ قلبی (Heart attack)».
- آسیبِ کلیه، قلب یا رگهای خونی.
- فشارِ خونِ پایین.
- آسیب به آئورت.
- نیاز به جراحیِ پیگیری/تکمیلی.
- واکنش به «بیهوشی/داروهای (Anesthesia/medications)» بهکاررفته در اقدام.
چرا برخی افراد نباید TAVR انجام دهند
باوجودِ مزایای بسیار، این اقدام برای همه مناسب نیست. شایعترین دلایلی که ممکن است ارائهدهندهٔ شما TAVR را توصیه نکند عبارتاند از:
- «حملهٔ قلبی (Heart attack)» در یک ماهِ گذشته.
- «نقایصِ مادرزادیِ قلب (Congenital heart defects)» یا مشکلاتِ مشابه.
- فضای بسیار کوتاه که اجازهٔ جاگیریِ دریچهٔ جدید را نمیدهد.
- ضعیفشدنِ شدیدِ برخی بخشهای قلب.
- سایرِ مشکلاتِ دریچهٔ قلب مانند «نارساییِ میترال (Mitral regurgitation)».
- «سکتهٔ مغزی (Stroke)» اخیر یا «حملهٔ ایسکمیکِ گذرا (Transient ischemic attack, TIA)».
- بیماریِ شدیدِ کلیه.
داشتنِ یک اقدامِ کمتهاجمی نسبتبه یک اقدامِ جراحی برخی مزایا دارد. اما ارائهدهندهٔ شما وضعیتِ اختصاصیتان را در نظر میگیرد تا تصمیم بگیرد آیا این اقدام برای شما مناسب است یا نه.
بهبودی و چشمانداز
زمانِ بهبودی چقدر است؟
بیشترِ افرادی که تعویضِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر انجام میدهند میتوانند ظرفِ یک روز بیمارستان را ترک کنند. برخی ممکن است دو روز یا بیشتر بستری بمانند. زمانِ کلیِ بهبودیِ TAVR بسته به وضعیتِ شما و سلامتِ کلیتان متغیر است.
ارائهدهندهٔ خدماتِ سلامت شما بهترین فرد برای گفتنِ مدتِ زمانِ احتمالیِ بهبودیِ شماست. بهطورِ کلی، بیشترِ افراد میتوانند ظرفِ چند روز پس از اقدام به بیشترِ فعالیتهای معمول خود بازگردند. برای برخی ممکن است کمی طولانیتر باشد.
باید یک هفته (یا بیشتر، بسته به محلِ ورودِ کاتتر) صبر کنید تا جابهجاییِ اجسامِ سنگین یا سایرِ فعالیتهای بدنی را از سر بگیرید. میتوانید دو هفته پس از TAVR به کار بازگردید و پس از یک ماهِ بهبودی رانندگی کنید. بهبودیِ کامل ۶ تا ۱۰ هفته زمان میبرد.
به چه مراقبتِ پیگیریای نیاز خواهم داشت؟
میتوانید انتظار داشته باشید یک ماه پس از اقدامِ TAVR و سپس سالی یکبار معاینه شوید. ارائهدهندهٔ خدماتِ سلامت به شما خواهد گفت چه زمانی برای مراقبتِ پیگیری مراجعه کنید. پیگیریِ منظم برای اطمینان از رسیدن به بهترین نتیجهٔ ممکن حیاتی است. این ویزیتها میتوانند شاملِ آزمایشهای تشخیصی باشند تا مطمئن شوند دریچهٔ جایگزین بهخوبی کار میکند.
احتمالاً ارائهدهندهٔ شما را به «توانبخشیِ قلب (Cardiac rehabilitation)» ارجاع میدهد. این مانندِ یک برنامهٔ تمرینیِ تجویزی است که با مشارکتِ تیمی از ارائهدهندگان از چندین رشته انجام میشود. شما این برنامه را ظرفِ چند روز پس از اقدامِ TAVR آغاز میکنید تا قدرت و استقامتِ قلب افزایش یابد.
چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرم؟
پس از تعویضِ دریچهٔ آئورت از راهِ کاتتر، اگر هر یک از مواردِ زیر را دارید با ارائهدهندهٔ خود تماس بگیرید:
- تب.
- خونریزی.
- درد یا کبودی در محلِ ورود که بدتر میشود.
- قرمزی یا تغییرِ رنگ.
- تورم.
- دردِ قفسهٔ سینه.
- سرگیجه.
- تنگیِ نفس.
References/منابع
- British Heart Foundation. TAVI (Transcatheter aortic valve implantation). آخرین بهروزرسانی ۳/۲۰۲۳. دسترسی ۱۲/۱۸/۲۰۲۴.
- Carroll JD, Mack MJ, Vemulapalli S, et al. STS-ACC TVT Registry of Transcatheter Aortic Valve Replacement. J Am Coll Cardiol. 2020 Nov 24;76(21):2492-2516. دسترسی ۱۲/۱۸/۲۰۲۴.
- Cormican D, Jayaraman A, Villablanca P, Ramakrishna H. TAVR Procedural Volumes and Patient Outcomes: Analysis of Recent Data. J Cardiothorac Vasc Anesth. 2020 Feb;34(2):545-550. دسترسی ۱۲/۱۸/۲۰۲۴.
- Mahmaljy H, Tawney A, Young M. Transcatheter Aortic Valve Replacement. 2023 Jul 24. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan. دسترسی ۱۲/۱۸/۲۰۲۴.
- Möllmann H, Linke A, Holzhey DM, et al. Implantation and 30-Day Follow-Up on All 4 Valve Sizes Within the Portico Transcatheter Aortic Bioprosthetic Family. JACC Cardiovasc Interv. 2017 Aug 14;10(15):1538-1547. دسترسی ۱۲/۱۸/۲۰۲۴.
- National Heart, Lung and Blood Institute (U.S.) Transcatheter Aortic Valve Replacement (TAVR). آخرین بهروزرسانی ۳/۲۴/۲۰۲۲. دسترسی ۱۲/۱۸/۲۰۲۴.
- Patel KV, Omar W, Gonzalez PE, et al. Expansion of TAVR into Low-Risk Patients and Who to Consider for SAVR. Cardiol Ther. 2020 Dec;9(2):377-394. دسترسی ۱۲/۱۸/۲۰۲۴.
- MedlinePlus: Public health information platform provided by the National Library of Medicine (NLM) and is part of the National Institutes of Health (NIH).
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد از دستورات پزشک معالج پیروی کرد و با پزشک معالج مشورت نمود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
