گالاکتوره (Galactorrhea) چیست؟
گالاکتوره زمانی رخ میدهد که یک یا هر دو پستان شیر یا ترشحات شیری تولید کنند. این حالت به تولید شیر در دوران شیردهی مربوط نیست. پستانها ممکن است فقط در هنگام لمس، یا بهطور خودبهخود نشت داشته باشند. این وضعیت میتواند در زنان یا مردان رخ دهد، اما در مردان کمتر شایع است. بهندرت ممکن است در نوزادان نیز رخ دهد.
گالاکتوره یک بیماری نیست، بلکه میتواند نشانهای از یک مشکل زمینهای سلامت باشد.
علائم گالاکتوره
علامت اصلی گالاکتوره، ترشح سفید و شیری از یک یا هر دو نوک پستان است. گاهی این ترشح به رنگ زرد یا سبز مایل به زرد است. وجود خون در ترشحات علامت گالاکتوره نیست. اگر در ترشحات پستان خون مشاهده کردید، باید با پزشک خود تماس بگیرید.
علائم مرتبط دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- قطع قاعدگی یا پریودهای نامنظم
- سردرد
- کاهش بینایی
- کاهش میل جنسی
- افزایش رشد مو در چانه یا قفسه سینه
- ناتوانی جنسی (Erectile dysfunction) در مردان
چه چیزی باعث گالاکتوره میشود؟
دلایل متعددی برای گالاکتوره وجود دارند. معمولاً فردی که به این حالت مبتلا میشود، یک بیماری زمینهای دارد. دلایل احتمالی شامل موارد زیر است:
- بارداری
- قرصهای ضدبارداری خوراکی
- تحریک بیشازحد پستانها، مانند هنگام فعالیت جنسی
- معاینهٔ مکرر پستانها (بهطور روزانه)
- لباسهایی که باعث تحریک پستانها میشوند (مانند پیراهنهای پشمی زبر یا سوتینهای نامناسب)
- تومورهای هیپوفیز: این تومورها معمولاً در غدهٔ هیپوفیز در مغز قرار دارند. اکثر تومورها خوشخیم هستند، یعنی سرطانی نیستند.
- برخی داروها: شامل هورمونها، داروهای ضدافسردگی، داروهای فشار خون، و داروهای آرامبخش
- مکملهای گیاهی: شامل گزنه، رازیانه، خارمریم، انیسون، و دانهٔ شنبلیله
- مواد مخدر مانند ماریجوانا، کوکائین و مواد افیونی
- بیماری کلیوی
- کمکاری تیروئید (Hypothyroidism): تیروئید غدهای است که هورمون تولید میکند.
- آسیب یا ضربه به قفسه سینه یا نخاع
در برخی موارد، علت گالاکتوره ناشناخته است.
چگونه گالاکتوره تشخیص داده میشود؟
پزشک یک معاینهٔ فیزیکی انجام داده و علائم شما را بررسی میکند. او دربارهٔ سابقهٔ سلامت، سبک زندگی و داروهای مصرفی شما سؤال خواهد کرد.
پزشک ممکن است آزمایش خون برای بررسی سطح هورمونها درخواست کند.
برای زنان، ممکن است تست بارداری تجویز شود.
اگر پزشک به وجود تومور مشکوک باشد، ممکن است امآرآی (MRI) درخواست کند. این تست سر شما را اسکن میکند تا مشخص شود که آیا تومور یا نقصی در غدهٔ هیپوفیز وجود دارد یا خیر.
پزشک همچنین میتواند برای بررسی سرطان، ماموگرافی و/یا سونوگرافی تجویز کند.
آیا میتوان از گالاکتوره پیشگیری کرد یا از آن اجتناب نمود؟
شما نمیتوانید از گالاکتوره پیشگیری کنید. با این حال، وقتی علت آن مشخص شود، ممکن است بتوانید از بروز مجدد آن اجتناب کنید.
درمان گالاکتوره
درمان گالاکتوره به علت آن بستگی دارد.
- تومورهای خوشخیم میتوانند با دارو یا جراحی درمان شوند.
- داروها میتوانند به کاهش تولید بیشازحد هورمونها مانند پرولاکتین (Prolactin) کمک کنند.
- همچنین داروها میتوانند مشکلاتی مانند کمکاری تیروئید را درمان کنند.
- اگر مصرف دارویی خاص باعث گالاکتوره شده باشد، پزشک ممکن است داروی دیگری تجویز کند.
زندگی با گالاکتوره
در بسیاری از موارد، نیازی به درمان نیست.
با گذشت زمان، این وضعیت ممکن است بهطور خودبهخود برطرف شود.
تا آن زمان، اقداماتی وجود دارد که میتوانید انجام دهید:
- از تحریک پستانها خودداری کنید.
- از لمس نوک پستانها در هنگام فعالیت جنسی پرهیز کنید.
- خودآزمایی پستانها را بیش از یکبار در ماه انجام ندهید.
- از لباسهای تنگ یا لباسهایی که به پوست مالیده شده و آن را تحریک میکنند خودداری کنید.
- زنان میتوانند درون سوتین پد قرار دهند تا ترشحات شیری جذب شوند.
سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید
- تستها چگونه به تشخیص گالاکتوره کمک میکنند؟
- علت احتمالی وضعیت من چیست؟
- اگر گالاکتوره داشته باشم، خطر ابتلا به سرطان در من چقدر است؟
- چه گزینههای درمانی را توصیه میکنید؟
- آیا تغییرات سبک زندگی میتوانند به کاهش علائم من کمک کنند؟
منابع
مایوکلینیک (Mayo Clinic): Galactorrhea
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
