فیلم آموزش همگانی
ریزش مو (Hair Loss) چیست؟
رشد مو معمولاً در یک چرخهٔ ۲ تا ۳ ساله کامل میشود. در طول این مرحله، هر تار مو تقریباً یک سانتیمتر در ماه رشد میکند. حدود ۹۰٪ از موهای سر شما در هر لحظه در حال رشد هستند. حدود ۱۰٪ از موهای سر شما در هر لحظه در مرحلهٔ استراحت قرار دارند. پس از ۳ تا ۴ ماه، موهای در حال استراحت میریزند و موهای جدید در جای آنها شروع به رشد میکنند.
ریزش مقداری مو در هر روز بهعنوان بخشی از این چرخه طبیعی است. با این حال، برخی افراد ممکن است ریزش موی بیشازحد (بیشتر از حد معمول) را تجربه کنند. این نوع ریزش مو میتواند مردان، زنان و کودکان را تحتتأثیر قرار دهد.
طاسی شایع (Common Baldness) چیست؟
«طاسی شایع» معمولاً به طاسی با الگوی مردانه (Male-pattern baldness) یا طاسی با الگوی دائمی (Permanent-pattern baldness) گفته میشود. اصطلاح پزشکی آن آلوپسی آندروژنیک (Androgenetic alopecia) است. طاسی با الگوی مردانه، شایعترین علت ریزش مو در مردان است.
مردانی که دچار این نوع ریزش مو هستند، معمولاً این ویژگی را بهصورت ارثی از خانواده به دست آوردهاند. مردانی که در سنین پایین شروع به ریزش مو میکنند، معمولاً طاسی گستردهتری پیدا میکنند. در طاسی با الگوی مردانه، ریزش مو معمولاً منجر به عقبرفتن خط رویش مو و طاسی در بالای سر میشود.
زنان ممکن است دچار طاسی با الگوی زنانه (Female-pattern baldness) شوند. در این نوع ریزش مو، موها در کل پوست سر نازک میشوند.
علائم ریزش موی بیشازحد
برای بیشتر افراد، ریزش موی بیشازحد تدریجی است، به این معنا که در یک مدت طولانی رخ میدهد. این موضوع بهویژه در مورد طاسی با الگوی مردانه صادق است.
ریزش مو زمانی بیشازحد در نظر گرفته میشود که منجر به ایجاد نقاط طاس یا نازکشدن واضح موها شود.
در برخی موارد، ریزش مو بهطور ناگهانی رخ میدهد. این نوع ریزش معمولاً به دلیل استرس ناگهانی یا طولانیمدت، چه جسمی و چه روحی ایجاد میشود.
علل ریزش موی بیشازحد
عوامل متعددی میتوانند باعث ریزش موی بیشازحد شوند، از جمله:
- پس از بیماری یا جراحی بزرگ: حدود ۳ تا ۴ ماه بعد از یک بیماری یا جراحی مهم، ممکن است بهطور ناگهانی مقدار زیادی مو از دست بدهید. این ریزش مو با استرس ناشی از بیماری مرتبط است و موقت است.
- مشکلات هورمونی:
- اگر غده تیروئید شما پرکار یا کمکار باشد، ممکن است دچار ریزش مو شوید. درمان بیماری تیروئید معمولاً به بهبود ریزش مو کمک میکند.
- عدم تعادل در هورمونهای جنسی مردانه (آندروژنها – Androgens) و هورمونهای جنسی زنانه (استروژنها – Estrogens) میتواند باعث ریزش مو شود. اصلاح عدم تعادل هورمونی ممکن است ریزش مو را متوقف کند.
- پس از زایمان: بسیاری از زنان حدود ۳ ماه بعد از زایمان متوجه ریزش مو میشوند. این ریزش نیز مرتبط با هورمونها است. در دوران بارداری، سطوح بالای برخی هورمونها باعث میشوند بدن موهایی را که بهطور طبیعی باید میریختند، نگه دارد. وقتی هورمونها به سطح پیش از بارداری بازمیگردند، آن موها میریزند و چرخهٔ طبیعی رشد و ریزش دوباره شروع میشود.
- داروها: برخی داروها میتوانند باعث ریزش مو شوند. این نوع ریزش مو معمولاً پس از قطع مصرف دارو بهبود مییابد.داروهایی که ممکن است باعث ریزش مو شوند عبارتاند از:
- رقیقکنندههای خون (Anticoagulants)
- داروهای نقرس
- داروهای فشار خون بالا
- داروهای مشکلات قلبی
- ویتامین A (در صورت مصرف بیشازحد)
- قرصهای ضدبارداری
- داروهای ضدافسردگی
- عفونتها: برخی عفونتها میتوانند باعث ریزش مو شوند. عفونتهای قارچی پوست سر میتوانند باعث ریزش مو در بزرگسالان و کودکان شوند. این عفونتها با داروهای ضدقارچ درمان میشوند.
- بیماریهای زمینهای: در نهایت، ریزش مو ممکن است به دلیل یک بیماری زمینهای مانند لوپوس (Lupus) یا دیابت (Diabetes) رخ دهد. چون ریزش مو میتواند نشانهٔ اولیه یک بیماری باشد، شناسایی علت آن برای درمان مناسب اهمیت دارد.
آیا برخی مدلهای مو یا روشهای درمانی باعث ریزش مو میشوند؟
بله.
اگر موهای خود را بهصورت دماسبی محکم (Pigtails)، بافتهای سفت (Cornrows) یا با بیگودیهای محکم ببندید، کشش روی موها میتواند باعث نوعی ریزش مو به نام آلوپسی کششی (Traction alopecia) شود. اگر کشش موها قبل از ایجاد اسکار (جای زخم) در پوست سر متوقف شود، موها بهطور طبیعی دوباره رشد میکنند. اما ایجاد اسکار میتواند باعث ریزش موی دائمی شود.
درمانهای داغ روغنی (Hot oil hair treatments) یا مواد شیمیایی در فرهای دائم (Perms) نیز ممکن است باعث التهاب (تورم) فولیکول مو شوند. این التهاب میتواند منجر به اسکار و ریزش مو گردد.
تشخیص ریزش مو
اگر به ریزش موی بیشازحد مشکوک هستید، با پزشک خود صحبت کنید. پزشک ممکن است از شما دربارهٔ رژیم غذایی، داروهایی که مصرف میکنید، هرگونه بیماری اخیر و نحوهٔ مراقبت از موهای خود سؤال کند.
اگر زن هستید، پزشک ممکن است سؤالاتی دربارهٔ چرخهٔ قاعدگی، بارداریها و یائسگی بپرسد. همچنین ممکن است پزشک معاینهٔ فیزیکی انجام دهد تا سایر علل ریزش مو بررسی شوند. در نهایت، ممکن است آزمایش خون یا نمونهبرداری (بیوپسی) از پوست سر (برای بررسی زیر میکروسکوپ) درخواست شود.
پیشگیری یا اجتناب از ریزش مو
هیچ راهی برای پیشگیری از طاسی با الگوی مردانه یا زنانه وجود ندارد، زیرا این موضوع ژنتیکی است و از والدین به ارث میرسد.
با این حال، برخی علل دیگر ریزش موی بیشازحد را میتوان پیشگیری کرد. برای مثال:
- از مدل دادن بیشازحد محکم به موها که فشار زیادی به پوست سر وارد میکند خودداری کنید.
- با پزشک خود در مورد جایگزینهای دارویی که ممکن است باعث ریزش مو شوند، مشورت کنید.
درمان ریزش مو
بسته به نوع ریزش مو، روشهای درمانی مختلفی وجود دارند:
- اگر یک دارو باعث ریزش موی شما شده است، پزشک ممکن است داروی جایگزین تجویز کند.
- درمان عفونتها میتواند به متوقفکردن ریزش مو کمک کند.
- اصلاح عدم تعادل هورمونی میتواند مانع ریزش بیشتر موها شود.
داروهای خاصی ممکن است به کندکردن یا جلوگیری از پیشرفت طاسی شایع کمک کنند:
- ماینوکسیدیل (Minoxidil) با نام تجاری Rogaine بدون نسخه در دسترس است و مستقیماً روی پوست سر استفاده میشود. این دارو برای مردان و زنان قابل استفاده است.
- فیناستراید (Finasteride) فقط با نسخهٔ پزشک و به صورت قرص برای مردان تجویز میشود.
ممکن است تا ۶ ماه طول بکشد تا متوجه شوید که آیا این داروها مؤثر هستند یا خیر.
زندگی با ریزش مو
از دست دادن مو میتواند تأثیر عاطفی شدیدی داشته باشد. بسیاری از افراد، موهای پرپشت را نشانهای از جوانی و شادابی میدانند. بنابراین ریزش مو — صرفنظر از سن — میتواند باعث احساس پیری شود.
این موضوع ممکن است باعث شود:
- احساس کنید جذابیت کمتری دارید.
- اعتماد بهنفس کلی شما کاهش یابد.
به یاد داشته باشید:
- احساساتی که دارید طبیعی هستند.
- جستجوی راهی برای توقف یا حتی معکوسکردن ریزش مو، نشانهٔ خودشیفتگی نیست.
- نباید احساس گناه کنید اگر برای ریزش موی خود به دنبال راهکار هستید.
اگر درمان مؤثری برای نوع ریزش موی شما وجود ندارد، میتوانید از راهکارهای زیبایی مانند:
- مدلهای موی متفاوت
- کلاهگیسها یا قطعات مو
- بافت مو یا کاشت موی مصنوعی
سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید
- علت ریزش موی من چیست؟
- آیا درمانی وجود دارد که برای من مؤثر باشد؟
- چه مدت طول میکشد تا موهای من دوباره رشد کنند؟
- آیا موهای من همان حالت قبلی را خواهند داشت یا بافت آنها تغییر میکند؟
- اگر عفونت قارچی دارم، چه مدت طول میکشد تا دارو اثر کند؟
- آیا باید مدل موی خود را تغییر دهم؟
- آیا میتوانم کاری انجام دهم که موهایم پرپشتتر به نظر برسند؟
منابع
National Institutes of Health, MedlinePlus: Hair Loss
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
