اگزما (Eczema) و درماتیت آتوپیک (Atopic dermatitis)

پادکست

برای گوش کردن به پادکست، از دکمه پخش زیر استفاده نمایید:

فیلم آموزشی همگانی

خلاصه

اگزما و درماتیت آتوپیک: راهنمای جامع مراقبت از پوست

اگزما (Eczema) و درماتیت آتوپیک (Atopic dermatitis) چیست؟

اگزما یک اصطلاح کلی برای بیماری‌های پوستی شبیه به بثورات است. شایع‌ترین نوع اگزما، درماتیت آتوپیک (Atopic dermatitis) نام دارد. اگزما اغلب بسیار خارش‌دار است. وقتی آن را می‌خارانید، پوستتان قرمز و ملتهب (متورم) می‌شود.

اگزما بیشتر در نوزادان شایع است، اما کودکان و بزرگسالان را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. اگزمای متوسط تا شدید در نوزادان، خطر ابتلا به آلرژی بادام‌زمینی را در آن‌ها افزایش می‌دهد. به همین دلیل، دستورالعمل‌های «مؤسسهٔ ملی آلرژی و بیماری‌های عفونی (National Institutes of Allergy and Infectious Diseases)» توصیه می‌کنند که معرفی مقدار کمی از غذاهای حاوی بادام‌زمینی به کودکان از سن ۴ تا ۶ ماهگی می‌تواند از بروز این آلرژی جلوگیری کند. البته مهم است که قبل از معرفی این غذا با پزشک خانوادهٔ خود مشورت کنید.

درماتیت آتوپیک یک بیماری مزمن پوستی است. این بیماری به دلیل واکنش آلرژیک ایجاد می‌شود. این شایع‌ترین نوع اگزماست. واژهٔ «آتوپیک» به گرایش ژنتیکی برای ابتلا به درماتیت، آسم و تب یونجه اشاره دارد. «درماتیت» به معنای قرمز و خارش‌دار بودن پوست است. درماتیت آتوپیک معمولاً در دوران نوزادی آغاز می‌شود و تا کودکی ادامه دارد.

گاهی اوقات بیماری بدتر می‌شود (که «فلا‌ر-آپ» flare-ups نام دارد). فلا‌ر-آپ‌ها با دوره‌هایی همراه هستند که پوست بهبود می‌یابد. در این دوره‌ها ممکن است هیچ علامتی از درماتیت آتوپیک وجود نداشته باشد (که «بهبودی» remission نام دارد). بهبودی می‌تواند هفته‌ها، ماه‌ها یا حتی سال‌ها ادامه یابد. برخی از کودکان ممکن است از درماتیت آتوپیک خلاص شوند، اما برخی دیگر آن را در بزرگسالی هم خواهند داشت. فلا‌ر-آپ در بزرگسالان معمولاً خفیف‌تر است.

علائم اگزما و درماتیت آتوپیک

درماتیت آتوپیک و اگزما ممکن است ابتدا به‌صورت خشکی و خارش شدید پوست شروع شوند. بثورات ممکن است بسیار قرمز، متورم و دردناک شوند. هرچه بیشتر بخارانید، وضعیت بدتر می‌شود. ممکن است مایع شفافی از بثورات خارج شود. در نهایت، بثورات پوسته‌پوسته شده و شروع به پوسته‌اندازی می‌کنند. محل‌های شایع برای بثورات شامل چین‌های آرنج، پشت زانوها، گونه‌ها و باسن است.

علت بروز اگزما و درماتیت آتوپیک چیست؟

اگر یکی از اعضای خانواده شما به درماتیت آتوپیک یا اگزما مبتلا باشد، احتمال ابتلای شما بیشتر است. این بیماری‌ها مسری نیستند، یعنی نمی‌توانید آن‌ها را از افراد دیگر بگیرید. علت دقیق اگزما و درماتیت آتوپیک ناشناخته است.

چگونه اگزما و درماتیت آتوپیک تشخیص داده می‌شوند؟

پزشک شما می‌تواند تنها با مشاهده، اگزما را تشخیص دهد. به‌عنوان بخشی از معاینه، پزشک تاریخچهٔ پزشکی شما را نیز بررسی می‌کند. مهم است که به پزشک خود اطلاع دهید اگر آلرژی یا آسم دارید. ممکن است پزشک برای رد سایر شرایط، آزمایش خون و پچ‌تست پوستی درخواست کند.

آیا می‌توان از اگزما و درماتیت آتوپیک پیشگیری یا اجتناب کرد؟

شاید هرگز متوجه نشوید چه چیزی باعث اگزما یا درماتیت آتوپیک شما می‌شود. بدون دانستن علت، نمی‌توان از آن‌ها اجتناب کرد. این بیماری‌ها درمان قطعی ندارند، اما می‌توان آن‌ها را مدیریت کرد. همچنین می‌توانید یاد بگیرید چگونه از عواملی که باعث تحریک آن‌ها می‌شود، دوری کنید.

تماس با موادی که پوستتان را تحریک می‌کنند محدود کنید.

• پاک‌کننده‌های خانگی
• شوینده‌ها
• لوسیون‌های پس از اصلاح
• صابون
• بنزین
• تربانتین و سایر حلال‌ها

از تماس با چیزهایی که باعث تشدید اگزما می‌شوند اجتناب کنید. صابون‌ها و رطوبت می‌توانند باعث تحریک پوست شوند. دست‌های خود را فقط در صورت لزوم بشویید. از صابون ملایم و بدون عطر مانند Dove، Basis یا Olay استفاده کنید، به‌ویژه اگر اگزما روی دست‌هایتان دارید. پس از شست‌وشو، دست‌ها را کاملاً خشک کنید.

برای محافظت از پوست دست‌ها از دستکش استفاده کنید.

برای کارهایی که نیاز به تماس طولانی با آب دارند، از دستکش وینیل یا پلاستیکی استفاده کنید. همچنین هنگام تماس با مواد تحریک‌کننده پوست، دستکش بپوشید. دستکش نخی زیر دستکش پلاستیکی بپوشید تا عرق دست‌ها را جذب کند. گهگاه دستکش‌ها را درآورید تا از تجمع عرق جلوگیری شود.

در زمستان هم از دستکش استفاده کنید. هوای سرد و رطوبت کم باعث خشکی پوست می‌شود و خشکی می‌تواند اگزما را بدتر کند. لباس‌های نخی یا ترکیبی از نخ بپوشید. پشم و برخی الیاف مصنوعی می‌توانند پوست را تحریک کنند.

مراقبت از پوست هنگام حمام یا دوش گرفتن

فقط از صابون ملایم و بدون عطر مانند Dove، Basis یا Olay استفاده کنید. مقدار کمی صابون مصرف کنید. دمای آب باید ولرم یا خنک باشد، نه داغ. خیساندن بدن در وان برای مدت کوتاه می‌تواند مفید باشد، زیرا لایهٔ خارجی پوست آب جذب می‌کند و کمتر خشک می‌شود. ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در آب بمانید، سپس با حولهٔ نرم به‌آرامی پوست را خشک کنید (بدون مالش). بلافاصله پس از خشک‌کردن، مرطوب‌کننده بزنید تا رطوبت در پوست حفظ شود.

هر روز از مرطوب‌کننده استفاده کنید

مرطوب‌کننده‌ها پوست را نرم و انعطاف‌پذیر نگه می‌دارند و از ترک‌خوردگی جلوگیری می‌کنند. مرطوب‌کنندهٔ ساده بهترین گزینه است. از مرطوب‌کننده‌هایی که عطر یا مواد اضافی زیاد دارند خودداری کنید. یک مرطوب‌کنندهٔ ارزان و خوب، وازلین (Petroleum jelly) است. مرطوب‌کننده‌هایی که حالت چرب دارند بهتر از کرم‌ها هستند، زیرا کرم‌ها معمولاً مواد نگهدارنده بیشتری دارند.

استفادهٔ منظم از مرطوب‌کننده می‌تواند از خشکی پوست که در زمستان شایع است پیشگیری کند.

از داغ و عرق کردن زیاد خودداری کنید

گرما و عرق بیش از حد می‌تواند پوستتان را تحریک کرده و خارش ایجاد کند. سعی کنید فعالیت‌هایی که باعث داغی و تعریق زیاد می‌شود را کاهش دهید.

درمان اگزما و درماتیت آتوپیک

پزشک ممکن است کرم یا پماد کورتیکواستروئیدی تجویز کند تا روی بثورات بزنید. این دارو به کاهش خارش و التهاب کمک می‌کند. آن را بلافاصله بعد از حمام استفاده کنید. دستور پزشک یا برچسب دارو را برای نحوهٔ مصرف دقیق دنبال کنید. اگر با مصرف منظم دارو بهبودی حاصل نشد، با پزشک تماس بگیرید.

آنتی‌هیستامین‌ها مانند هیدروکسی‌زین (Hydroxyzine) خارش را کاهش می‌دهند و به جلوگیری از خاراندن کمک می‌کنند. دستهٔ جدیدی از داروها به نام ایمونومدولاتورها (Immunomodulators) در موارد شدید مؤثر هستند. دو داروی این دسته، تاکرولیموس (Tacrolimus) و پی‌مکرولیموس (Pimecrolimus) هستند. این داروها مانع واکنش بیش‌ازحد سیستم ایمنی به آلرژن‌ها می‌شوند. با این حال، می‌توانند بر سیستم ایمنی تأثیر بگذارند. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) توصیه می‌کند این داروها فقط در صورت عدم پاسخ به سایر درمان‌ها استفاده شوند.

سعی کنید حتی اگر خارش دارید، محل تحریک‌شده را نخارانید. خاراندن می‌تواند پوست را بشکند و اجازه دهد باکتری‌ها وارد شده و عفونت ایجاد کنند. مرطوب نگه‌داشتن پوست به جلوگیری از خارش کمک می‌کند.

زندگی با اگزما و درماتیت آتوپیک

اگزما می‌تواند هنگام استرس عود کند. یاد بگیرید استرس را شناسایی و مدیریت کنید. تکنیک‌های کاهش استرس می‌توانند مفید باشند. تغییر در فعالیت‌های روزانه برای کاهش استرس نیز کمک‌کننده است.

محلی که اگزما در آن رخ داده است ممکن است دوباره به‌راحتی تحریک شود، بنابراین نیاز به مراقبت ویژه دارد. حتی پس از بهبودی پوست، به نکات گفته‌شده عمل کنید.

پرسش‌هایی که باید از پزشک خود بپرسید

• بهترین درمان برای من چیست؟
• آیا باید از کرم یا پماد استروئیدی استفاده کنم؟
• عوارض جانبی کرم یا پماد استروئیدی چیست؟
• آیا نیاز به مصرف داروهای دیگری دارم؟
• بهترین راه برای جلوگیری از عود اگزما و درماتیت آتوپیک چیست؟
• چه نوع صابونی باید استفاده کنم؟
• فرزندم اگزما دارد. چه نوع مرطوب‌کننده‌ای برای او مناسب است؟
• چگونه می‌توانم جلوی خاراندن بثورات توسط کودک را بگیرم؟
• من اگزما دارم. آیا فرزندانم هم به آن مبتلا خواهند شد؟
• اگزمای نوزادی چه ارتباطی با آلرژی بادام‌زمینی دارد؟
• هنگام عود بیماری، چگونه باید از بثورات مراقبت کنم؟

منابع

American Academy of Dermatology: Can You Prevent a Peanut Allergy When a Child Has Eczema?

National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases: Atopic Dermatitis

National Institutes of Health, Medline Plus: Eczema

این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیک‌پژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وب‌سایت بیمارستان تهیه شده است.

لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیه‌های سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.

سلب مسئولیت: مطالب ارائه‌شده صرفاً جهت اطلاع‌رسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیه‌ها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.

تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.