برونشیولیت
کتابچه دیجیتال
برای مطالعه، کتابچه بالا را ورق بزنید، از بزرگنمایی و حالت تمام صفحه استفاده کنید و …
همچنین میتوانید با کلیک علامت … کتابچه را دانلود کنید و در صورت نیاز پرینت کنید یا مستقیم به صفحه مورد نظر بروید.
پادکست
برای گوش کردن به پادکست از دکمه پخش زیر استفاده نمایید:
برای شنیدن صدای کتابچه، دکمه Play را کلیک کنید.
فیلم آموزش همگانی
برونشیولیت (Bronchiolitis) چیست؟
برونشیولیت یک عفونت شایع ریوی در نوزادان و کودکان خردسال است. این بیماری زمانی رخ میدهد که کوچکترین راههای هوایی در ریهها (برونشیولها – Bronchioles) ملتهب شده و با مخاط مسدود میشوند. این حالت نفسکشیدن را برای کودک سختتر میکند.
برونشیولیت معمولاً توسط یک ویروس ایجاد میشود. ویروس سنسیشیال تنفسی (Respiratory syncytial virus – RSV) شایعترین علت آن است. کودکان زیر ۲ سال، بهویژه بین ۳ تا ۶ ماهگی، بیشترین احتمال ابتلا را دارند. اوج شیوع آن در زمستان و اوایل بهار است.
نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا آمدهاند، در معرض خطر بالاتری برای عوارض ناشی از RSV قرار دارند. واکسنی برای RSV وجود دارد که برای این گروه از نوزادان توصیه میشود.
علائم برونشیولیت
نخستین نشانههای برونشیولیت شبیه علائم سرماخوردگی معمولی هستند. کودک شما ممکن است چند روز دچار آبریزش بینی، سرفه و تب خفیف شود. پس از آن ممکن است شروع به نفسکشیدن سریع کرده و خسخس سینه داشته باشد (صدای سوتمانند هنگام تنفس).
در موارد زیر با پزشک تماس بگیرید:
- اگر کودک شما استفراغ میکند و نمیتواند مایعات را نگه دارد.
- اگر کودک شما خیلی سریع نفس میکشد، بیش از ۴۰ بار در یک دقیقه.
- اگر پوست بین دندههای کودک هنگام تنفس به داخل کشیده میشود یا او مجبور است برای نفسکشیدن بنشیند.
- اگر کودک شما بیماری قلبی داشته یا زودرس به دنیا آمده است؛ در این شرایط باید با نخستین نشانههای بیماری به پزشک مراجعه کنید.
- اگر لبها یا نوک انگشتان کودک آبیرنگ بهنظر برسند، ممکن است اکسیژن کافی دریافت نکند. در این صورت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
چه چیزی باعث برونشیولیت میشود؟
برونشیولیت توسط ویروس ایجاد میشود. RSV شایعترین علت آن است. ویروس زمانی منتقل میشود که فرد مبتلا بهطور مستقیم با کودک شما تماس پیدا کند. این موضوع اغلب هنگام عطسه یا سرفهٔ فرد بیمار در نزدیکی کودک رخ میدهد. همچنین زمانی اتفاق میافتد که کودک اشیا یا اسباببازیهای لمسشده توسط فرد بیمار را لمس کند.
برونشیولیت چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک دربارهٔ علائم کودک شما سؤال خواهد کرد. او کودک را معاینه کرده و به ریههای او گوش میدهد. پزشک بررسی میکند که آیا کودک اکسیژن کافی دریافت میکند یا نه. او میتواند نمونهای از مخاط بینی بگیرد و آن را برای RSV آزمایش کند. همچنین ممکن است تصویربرداری قفسهٔ سینه (اشعهٔ ایکس) برای بررسی ذاتالریه درخواست شود.
آیا میتوان از برونشیولیت پیشگیری یا اجتناب کرد؟
ویروس RSV و سایر ویروسهایی که منجر به برونشیولیت میشوند، شایع بوده و بهراحتی پخش میشوند. کودکان بزرگتر و بزرگسالان نیز این ویروسها را میگیرند، اما معمولاً بهاندازهٔ کودکان خردسال بیمار نمیشوند. بهترین راه برای پیشگیری از برونشیولیت، جلوگیری از ابتلای کودک به ویروس است.
راهکارها:
- کودک خود را از افرادی که سرماخورده یا بیمار هستند، دور نگه دارید.
- از مکانهای شلوغ که ویروس بهراحتی پخش میشود، دوری کنید (مانند آسانسور یا مراکز خرید).
- دستهای خود و کودک را مرتب بشویید.
- سطوح، اسباببازیها و وسایل خانه را بهطور مرتب ضدعفونی کنید.
- اگر کودک به برونشیولیت مبتلا شد، تا زمانی که سرفه تقریباً برطرف نشده، او را در خانه نگه دارید. بعد از مراقبت از کودک بیمار، حتماً دستها را بشویید.
درمان برونشیولیت
برونشیولیت یک بیماری ویروسی است. بنابراین آنتیبیوتیکها و داروهای دیگر کمکی به درمان آن نمیکنند. معمولاً ۲ تا ۳ هفته طول میکشد تا بیماری خودبهخود برطرف شود. در این مدت، علائم را میتوان در خانه مدیریت کرد.
اگر کودک شما خیلی بیمار باشد، پزشک ممکن است بستری در بیمارستان را توصیه کند. این موضوع زمانی است که کودک برای نفسکشیدن سخت تلاش میکند، اکسیژن کافی دریافت نمیکند یا دچار کمآبی است. در بیمارستان، میتوان اکسیژن و مایعات اضافی به کودک داد. پزشکان میتوانند با ساکشن عمیق، مخاط راههای هوایی را پاک کنند. بیشتر کودکانی که بستری میشوند، پس از چند روز مرخص خواهند شد.
زندگی با برونشیولیت
در بیشتر موارد، میتوان علائم کودک را در خانه کنترل کرد:
- به کودک مایعات فراوان بدهید. نگران نباشید اگر تمایلی به غذای جامد ندارد.
- از قطرهٔ نمکی و ساکشن (آسپیراتور) برای پاککردن بینی استفاده کنید.
- در اتاق خواب کودک هنگام خواب، دستگاه بخور سرد (cool-mist vaporizer) قرار دهید.
- با کودک در حمام بخار گرفته بنشینید؛ آب داغ دوش یا وان را باز کنید و در را ببندید.
- در صورت تب، از پزشک بپرسید آیا میتوانید استامینوفن (Acetaminophen – مانند Tylenol اطفال) بدهید یا نه. هرگز به کودک آسپرین ندهید، چون با سندرم ری (Reye’s syndrome)، یک بیماری نادر مغز و کبد، مرتبط است.
پرسشهایی که میتوانید از پزشک بپرسید
- چگونه میتوانم کودک خود را راحتتر کنم؟
- فرزندم تا چه مدت مسری خواهد بود؟
- آیا لازم است کودک بیمارم را از فرزندان دیگر جدا کنم؟
- چه مدت باید او را از مهدکودک دور نگه دارم؟
- اگر علائم بدتر شد، چه زمانی باید دوباره به پزشک مراجعه کنم؟
- اگر کودک من آسم دارد، آیا این بیماری میتواند حملهٔ آسمی را تحریک کند؟
- آیا استفاده از نبولایزر برای فرزندم مفید است؟
- آیا دارویی وجود دارد که بتوانم به او بدهم؟
منابع
- Centers for Disease Control and Prevention: RSV
- National Institutes of Health, MedlinePlus: Bronchiolitis
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
همچنین بخوانید
