برداشت غدد لنفاوی زیربغل (Axillary Lymph Node Dissection)
برداشت غدد لنفاوی زیربغل نوعی جراحی است که در آن غدد لنفاوی ناحیهٔ زیربغل (Axilla) برداشته میشود. جراحان انکولوژی (Surgical oncologists) این عمل را برای تعیین تعداد غدد لنفاوی سرطانی در زیربغل انجام میدهند. این روش ممکن است بهعنوان بخشی از جراحی سرطان پستان (Breast cancer surgery) انجام شود.
برداشت غدد لنفاوی زیربغل چیست؟
برداشت غدد لنفاوی زیربغل (Axillary lymph node dissection – ALND) روشی جراحی است برای برداشتن غدد لنفاوی ناحیهٔ زیربغل. جراحان انکولوژی این عمل را انجام میدهند تا بررسی کنند آیا سرطان پستان به غدد لنفاوی زیربغل گسترش یافته است یا نه. ممکن است این عمل همراه با لامپکتومی (Lumpectomy) یا ماستکتومی (Mastectomy) انجام شود.
غدد لنفاوی زیربغل چیستند؟
غدد لنفاوی زیربغل مانند نقطهٔ ایست بازرسی برای لنف (Lymph) عمل میکنند که از بازوها، پستان و دیوارهٔ قفسهٔ سینه تخلیه میشود. لنف مایعی بیرنگ و رقیق است که از جمله کارکردهایش، جمعآوری سلولهای سرطانی است. بین ۲۰ تا ۴۰ غدهٔ لنفاوی زیربغل در نواحی مختلف زیر بغل وجود دارد. در سرطان پستان، معمولاً نخستین جایی که سرطان به آن گسترش مییابد، غدد لنفاوی زیربغل هستند.
چرا ممکن است نیاز به برداشت غدد لنفاوی زیربغل داشته باشم؟
جراح انکولوژی ممکن است این عمل را بهعنوان بخشی از جراحی سرطان پستان توصیه کند اگر:
- ارائهدهندهٔ مراقبت سلامت، تورم غدد لنفاوی را در زیر بغل یا اطراف استخوان ترقوه لمس کند. وجود سرطان در غدد لنفاوی ممکن است باعث تورم آنها شود.
- آزمایشهای تصویربرداری (Imaging tests) مانند سونوگرافی پستان (Breast ultrasound)، سیتیاسکن (CT scan) یا پتاسکن (PET scan) نشانههایی از غدد لنفاوی متورم در زیربغل نشان دهند.
- نمونهبرداری از غدهٔ نگهبان (Sentinel node biopsy) نشان دهد که سه یا بیش از سه غدهٔ لنفاوی حاوی سلولهای سرطانی هستند. در این آزمایش، چند غدهٔ نخست در یک گروه از غدد لنفاوی که سرطان معمولاً به آنها گسترش مییابد، برداشته میشود.
- شیمیدرمانی پیش از جراحی (Pre-surgical chemotherapy) برای کوچککردن تومور پستان، سرطان موجود در غدد لنفاوی زیربغل را از بین نبرده باشد.
جزئیات عمل
پیش از برداشت غدد لنفاوی زیربغل چه اتفاقی میافتد؟
این عمل معمولاً همزمان با لامپکتومی یا ماستکتومی انجام میشود. اما در برخی موارد، برداشت غدد لنفاوی زیربغل پس از جراحی سرطان پستان انجام میشود. در این جراحی، معمولاً بیهوشی عمومی (General anesthesia) دریافت میکنید تا در زمان عمل در خواب و بدون درد باشید. جراح انکولوژی شما توضیح میدهد که پیش از جراحی چه اقداماتی لازم است انجام دهید، از جمله اینکه آیا باید خوردن و آشامیدن را پیش از جراحی متوقف کنید یا خیر.
در حین برداشت غدد لنفاوی زیربغل چه میگذرد؟
مراحل انجام این عمل عبارتاند از:
- جراح انکولوژی برشی (Incision) در ناحیهٔ زیربغل ایجاد میکند تا به غدد لنفاویای که ممکن است حاوی سلولهای سرطانی باشند، دسترسی پیدا کند.
- بافت حاوی غدد لنفاوی از ناحیهٔ مورد نظر برداشته میشود تا پاتولوژیست (Pathologist) آن را در آزمایشگاه بررسی کند.
- درن جراحی (Surgical drain) در محل جراحی قرار داده میشود.
- در پایان، برش بسته میشود.
فواید برداشت غدد لنفاوی زیربغل چیست؟
این روش به جراح انکولوژی کمک میکند تا مشخص کند آیا سرطان در غدد لنفاوی زیربغل وجود دارد یا نه. وجود سرطان در این غدد میتواند منجر به گسترش سرطان به سایر بخشهای بدن شود.
خطرات برداشت غدد لنفاوی زیربغل چیست؟
برداشت غدد لنفاوی زیربغل ممکن است عملکرد دستگاه لنفاوی (Lymphatic system) را مختل کند، بهطوریکه جریان لنف در بدن بهدرستی انجام نشود. این وضعیت میتواند باعث لنفادم (Lymphedema) یا تورم بازو شود. تورم میتواند منجر به مشکلات پوستی مانند زخم و عفونت گردد. دیگر عوارض احتمالی شامل موارد زیر هستند:
- سندرم طناب زیربغلی (Axillary web syndrome – AWS) که در آن بافت اسکار در مسیر عروق لنفاوی ایجاد شده، درد و محدودیت حرکت شانه ایجاد میکند.
- خونریزی.
- عفونت.
- آسیب عصبی.
جراح انکولوژی ممکن است شما را به متخصص لنفادم (Lymphedema specialist) ارجاع دهد تا علائم احتمالی را زیر نظر بگیرد و روشهایی برای پیشگیری از لنفادم توصیه کند.
بهبودی و چشمانداز
نتایج برداشت غدد لنفاوی زیربغل چه معنایی دارد؟
این جراحی به جراح انکولوژی کمک میکند تا مشخص کند چند غدهٔ لنفاوی در زیربغل سرطانی هستند. بهطور کلی، هرچه تعداد غدد لنفاوی سرطانی بیشتر باشد، مرحلهٔ بیماری بالاتر است. دستهبندی غدد لنفاوی بهصورت زیر است:
- N1: نمونهبرداری از غدهٔ نگهبان نشان میدهد سرطان در ۱ تا ۳ غدهٔ لنفاوی زیربغل یا غدد لنفاوی داخلی غیرطبیعی در قفسهٔ سینه وجود دارد.
- N2: برداشت غدد لنفاوی زیربغل وجود سرطان را در ۴ تا ۹ غدهٔ لنفاوی زیر بغل یا غدد لنفاوی داخلی غیرطبیعی در قفسهٔ سینه نشان میدهد.
- N3: سرطان در ۱۰ یا بیش از ۱۰ غدهٔ لنفاوی زیربغل وجود دارد یا به غدد لنفاوی زیر استخوان ترقوه گسترش یافته است.
با این حال، باید توجه داشت که تعداد غدد لنفاوی سرطانی تنها یکی از عوامل تعیین مرحلهٔ سرطان پستان است. جراح انکولوژی همچنین عوامل زیر را در نظر میگیرد:
- اندازه و محل تومور.
- میزان گسترش تومور به بافتهای مجاور.
- وضعیت گیرندههای تومور، مانند وجود گیرندهٔ استروژن (Estrogen receptor) یا گیرندهٔ پروژسترون (Progesterone receptor) در سلولهای تومور.
درک مرحلهبندی سرطان همیشه آسان نیست. در صورت نیاز، از جراح انکولوژی خود بخواهید توضیح دهد که نتایج چه تأثیری بر وضعیت شما دارد.
چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرم؟
در صورت مشاهدهٔ هر یک از موارد زیر با انکولوژیست (Oncologist) خود تماس بگیرید:
- قرمزی یا ترشح از محل جراحی که ممکن است نشانهٔ عفونت باشد.
- درد بیش از انتظار یا عدم کاهش درد با داروهای تجویزی.
- تورم بازو یا دستها که ممکن است نشانهٔ لنفادم باشد.
منابع
American Cancer Society. Lymph Node Surgery for Breast Cancer. Updated 1/13/2023. Accessed 10/16/2024.
Cancer Research UK. Lymph node ultrasound and biopsy — under the arm (axillary). Updated 5/2/2024. Accessed 10/16/2024.
Kyriacou H, Khan YS. Anatomy, Shoulder and Upper Limb, Axillary Lymph Nodes. [Updated 2023 Jul 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. Accessed 10/16/2024.
Toomey AE, Lewis CR. Axillary Lymphadenectomy. [Updated 2023 Jul 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. Accessed 10/16/2024.
MedlinePlus: Public health information platform provided by the National Library of Medicine (NLM) and is part of the National Institutes of Health (NIH).
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد از دستورات پزشک معالج پیروی کرد و با پزشک معالج مشورت نمود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
