حمله ایسکمیک گذرا (TIA) چیست؟ Transient Ischemic Attack
کتابچه دیجیتال
برای مطالعه کتابچه دیجیتال زیر را ورق بزنید:
پادکست
برای گوش کردن به پادکست از پخش کننده زیر استفاده نمایید:
حمله ایسکمیک گذرا (TIA) چیست؟
حمله ایسکمیک گذرا (Transient Ischemic Attack – TIA) نوعی سکته مغزی است که بهعنوان «سکته هشداردهنده» شناخته میشود. در این نوع سکته، جریان خون به مغز شما برای چند دقیقه تا چند ساعت مسدود میشود. میانگین زمان وقوع آن حدود یک دقیقه است. بیشتر علائم در عرض ۲۴ ساعت برطرف میشوند که بسیار کوتاهتر از یک سکته بزرگ است. معمولاً پس از TIA آسیبی طولانیمدت ایجاد نمیشود. این نوع سکته بهشدت خطر بروز یک سکته مغزی بزرگ را افزایش میدهد.
علائم حمله ایسکمیک گذرا (TIA)
علائم TIA مشابه سکته مغزی بزرگ هستند و شامل موارد زیر میشوند:
- ضعف یا از دست دادن حس در صورت، بازو یا پا
- مشکل در دیدن با یک یا هر دو چشم
- مشکل در لبخند زدن یا صحبت کردن
- گیجی
- سردرد ناگهانی و شدید
- مشکل در راه رفتن یا حفظ تعادل
چه عواملی باعث حمله ایسکمیک گذرا (TIA) میشوند؟
تمام سکتهها بر اثر کاهش یا قطع جریان خون ایجاد میشوند. شایعترین علت آن وجود لخته خون است. این موضوع در سکتههای بزرگ نیز مشابه است. لختههای خون معمولاً بهدلیل تجمع کلسترول ایجاد میشوند. وقتی کلسترول شریانهای شما را مسدود میکند، لخته خون شکل میگیرد. در نهایت، لخته جدا شده و به سمت مغز حرکت میکند و در آنجا TIA رخ میدهد. کنترل سطح کلسترول از طریق رژیم غذایی، ورزش و مصرف دارو، خطر را کاهش میدهد.
سایر بیماریها نیز میتوانند خطر سکته را افزایش دهند که شامل فشار خون بالا، دیابت و چاقی هستند. تغییر سبک زندگی میتواند خطر سکته را کاهش دهد، مانند ترک سیگار و محدود کردن مصرف الکل. سایر عوامل خطر شامل سن، وراثت، جنسیت و نژاد میشوند. اگر یکبار سکته داشتهاید، خطر وقوع سکته دوم بیشتر است.
چگونه حمله ایسکمیک گذرا (TIA) تشخیص داده میشود؟
تشخیص TIA از سکته مغزی بزرگ در هنگام وقوع آن دشوار است. آگاهی فردی و مراجعه سریع به بیمارستان یا تماس با اورژانس اهمیت دارد، زیرا درمان سریع TIA یا سکته بزرگ از آسیب بیشتر جلوگیری میکند. پزشک معاینه فیزیکی انجام داده و درباره سوابق پزشکی، بیماریهای دیگر و سبک زندگی شما سؤال میکند. همچنین به قلب و ریهها گوش میدهد و از نظر بیحسی، ضعف یا مشکلات عصبی دیگر شما را بررسی میکند.
ممکن است TIA فقط چند دقیقه طول بکشد، اما میتواند بیشتر هم ادامه یابد. شما یا اطرافیانتان باید علائم و زمان شروع آنها را به خاطر بسپارید. تمام آزمایشها و معاینات پس از وقوع TIA انجام میشوند.
برخی از تستهای تصویربرداری برای تشخیص سکته عبارتاند از:
- سونوگرافی کاروتید: با استفاده از امواج صوتی، جریان خون در شریانهای کاروتید گردن بررسی میشود که خون را به مغز میرسانند.
- سیتیاسکن (CT): با اشعه ایکس تصاویر داخلی دقیق بدن تهیه میشود.
- سیتی آنژیوگرافی (CTA): ترکیب سیتیاسکن با تزریق ماده حاجب برای نمایش عروق و بافتها.
- امآرآی (MRI): استفاده از میدانهای مغناطیسی قوی و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویر داخلی بدن.
- امآر آنژیوگرافی (MRA): مشابه MRI ولی مخصوص بررسی عروق خونی.
- اکوکاردیوگرافی ترانستوراسیک (TTE): استفاده از سونوگرافی برای تصویر قلب.
- اکوکاردیوگرافی ترانسازوفاژیال (TEE): قرار دادن پروب سونوگرافی در مری برای گرفتن تصاویر دقیقتر از قلب.
- آنژیوگرافی: استفاده از ماده حاجب و اشعه ایکس برای ایجاد تصویر از شریانها.
درمان حمله ایسکمیک گذرا (TIA)
در بیشتر موارد، بدن خود بهتنهایی TIA را برطرف میکند و لخته خون بهسرعت حل میشود. با این حال، TIA نیاز به توجه فوری دارد و باید بلافاصله به اورژانس مراجعه کرد. درمان سریع در تمام سکتهها حیاتی است و هر چه زودتر انجام شود، نتیجه بهتری دارد.
روشهای درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- داروهای ضد پلاکت: مانع تجمع پلاکتها و تشکیل لخته میشوند و خطر انسداد عروق را کاهش میدهند.
- داروهای ضد انعقاد (رقیقکننده خون): توانایی خون برای لخته شدن را کاهش داده و از تشکیل یا بزرگ شدن لختهها جلوگیری میکنند.
- جراحی: باز کردن شریان مسدود شده، مانند عمل آندارترکتومی کاروتید برای پاکسازی انسداد شریان گردن.
پیشگیری یا جلوگیری از حمله ایسکمیک گذرا (TIA)
پس از TIA، پزشک ممکن است مصرف آسپرین را توصیه کند که از تشکیل لخته جلوگیری میکند. ممکن است داروی استاتین برای کاهش کلسترول نیز تجویز شود.
همچنین میتوانید با سبک زندگی سالم و کنترل بیماریهای زمینهای از سکته پیشگیری کنید:
- رژیم غذایی سالم
- ورزش منظم
- عدم مصرف سیگار
- مصرف نکردن الکل
- مصرف منظم داروها
TIA یک هشدار برای وقوع سکته بزرگ است. بدون تغییر سبک زندگی و مصرف دارو، احتمال سکته دوم یا سکته بزرگ در یک سال بعد از TIA زیاد است. حتی با رعایت موارد پیشگیرانه، تضمینی برای عدم بروز سکته وجود ندارد.
زندگی با حمله ایسکمیک گذرا (TIA)
TIA معمولاً آسیبی دائمی به توانایی راه رفتن یا صحبت کردن وارد نمیکند، اما اضطراب و نگرانی از بروز سکته بعدی شایع است. آموزش علائم سکته به خود، خانواده و دوستان اهمیت زیادی دارد.
قانون FAST برای به یاد داشتن علائم
- F — صورت (Face): ناتوانی در لبخند زدن یا افتادگی یک طرف صورت.
- A — بازوها (Arms): ناتوانی در بلند کردن یک یا هر دو بازو.
- S — گفتار (Speech): ناتوانی در گفتن یک عبارت ساده یا وجود لکنت.
- T — زمان (Time): زمان مهمترین عامل است. درمان در ۳ ساعت اول بهترین نتیجه را دارد.
سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید
- سابقه خانوادگی چقدر خطر سکته را افزایش میدهد؟
- آیا داروها میتوانند باعث سکته شوند؟
- آیا کافئین میتواند باعث سکته شود؟
- آیا شرایط دیگری میتواند این علائم را ایجاد کند؟
- اگر بیش از ۴/۵ ساعت تا بیمارستان فاصله داشته باشم چه کنم؟
- عوارض سکته درماننشده چیست؟
- آیا TIA میتواند باعث مرگ شود؟
منابع
- American Stroke Association: Transient Ischemic Attack
- Centers for Disease Control and Prevention: Stroke
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke: Transient Ischemic Attack Information Page
این متن با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
سلامتی و نشاط شما آرزوی ماست
همچنین بخوانید
