ندول تیروئید چیست؟
تیروئید یک غدهٔ کوچک است که در پایهٔ گلو (نزدیک به سیب آدم) قرار دارد. این غده عملکردهای مهمی مانند ضربان قلب، متابولیسم (سوختوساز) و سرعتی که بدن شما کالری میسوزاند را تنظیم میکند. ندول تیروئید یک توده یا برجستگی در غدهٔ تیروئید واقع در گردن است. بیش از ۹۰٪ ندولهای تیروئید خوشخیم (غیرسرطانی) هستند. برخی از آنها کیستهایی پر از مایع میباشند.
ندولهای تیروئید در زنان شایعتر از مردان هستند. این وضعیت میتواند در خانوادهها بهصورت ژنتیکی و ارثی رخ دهد. گاهی اوقات، این ندولها با اختلال خودایمنی هاشیموتو (Hashimoto’s thyroiditis) مرتبط هستند. این بیماری یکی از علل شایع کمکاری تیروئید (Hypothyroidism) است که توانایی بدن را برای حفظ متابولیسم مؤثر و سوزاندن کالری تحت تأثیر قرار میدهد.
علائم ندولهای تیروئید
بیشتر ندولهای تیروئید هیچ علامتی ایجاد نمیکنند. در افرادی که علائم دارند، ممکن است مشکلات زیر مشاهده شود:
- مشکل در بلع یا تنفس
- احساس پری، درد یا فشار در گلو یا گردن
- بهندرت، ممکن است فرد هنگام نگاه کردن در آینه متوجه وجود یک توده در گردن شود.
- برخی افراد ممکن است دچار کاهش سریع و ناخواسته وزن، احساس اضطراب یا ضربان قلب نامنظم شوند.
علل ایجاد ندولهای تیروئید
پزشکان همیشه نمیدانند چرا برخی افراد دچار ندول تیروئید میشوند، اما این وضعیت بسیار شایع است. احتمال بروز ندول تیروئید با افزایش سن بیشتر میشود. تقریباً ۵۰٪ از بزرگسالان تا سن ۶۰ سالگی دچار ندول تیروئید میشوند.
ندولها گاهی با سایر بیماریها مرتبط هستند، از جمله:
- کمبود ید (Iodine deficiency)
- پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism)
- بیماری هاشیموتو (Hashimoto’s disease) که باعث کمکاری تیروئید میشود.
- سرطان (Cancer)
تشخیص ندولهای تیروئید
اغلب، پزشک طی معاینهٔ روتین یا آزمایشهای دیگر متوجه وجود ندول میشود. پزشک میتواند آن را لمس کند و احساس کند.
چگونه پزشک تشخیص میدهد که ندول سرطانی است؟
پزشک شما میتواند چندین آزمایش مختلف انجام دهد، از جمله:
۱. آسپیراسیون با سوزن ظریف (Fine-needle aspiration)
پزشک یک نمونهٔ بافتی از غدهٔ تیروئید شما برمیدارد و آن را زیر میکروسکوپ بررسی میکند تا ببیند آیا سرطانی است یا خیر. این نمونه با یک سوزن بسیار ظریف گرفته میشود.
۲. سونوگرافی (Ultrasound)
این آزمایش از امواج صوتی برای ایجاد تصویری از شکل تیروئید و اندازهٔ ندولها استفاده میکند. سونوگرافی به پزشک کمک میکند تشخیص دهد که آیا ندول یک تومور جامد است یا یک کیست پر از مایع.
۳. اسکن تیروئید (Thyroid scan)
پزشک مقدار کمی ید رادیواکتیو بیخطر را به ورید بازوی شما تزریق میکند. این ید توسط غدهٔ تیروئید جذب میشود و باعث میشود که هنگام گرفتن عکس مخصوص، تیروئید “درخشان” دیده شود. بسته به میزان جذب ید، پزشک میتواند اطلاعاتی دربارهٔ ندول به دست آورد.
۴. آزمایش خون
پزشک ممکن است یک آزمایش خون برای بررسی سطح هورمونهای تیروئید درخواست کند.
پیشگیری یا اجتناب از ندول تیروئید
پزشکان به طور دقیق نمیدانند علت بیشتر ندولهای تیروئید چیست، بنابراین معمولاً راهی برای پیشگیری کامل وجود ندارد. اما با مصرف کافی مواد غذایی حاوی ید (مانند نمک خوراکی یددار، محصولات لبنی، غذاهای دریایی، گوشت و غیره) میتوانید از یکی از علل ایجاد ندول پیشگیری کنید.
درمان ندول تیروئید
۱. انتظار و پایش (Watchful waiting)
برخی بیماران که ندولهای کوچک و خوشخیم دارند ممکن است درمان فعال را انتخاب نکنند و فقط تحت پایش منظم قرار بگیرند.
در این روش، ندول ممکن است خودبهخود از بین برود یا اندازهاش ثابت بماند.
پزشک باید هر ۶ ماه یکبار بیمار را معاینه کند تا رشد ندول بررسی شود.
تا زمانی که اندازه ندول افزایش نیابد، معمولاً جای نگرانی نیست.
۲. درمان دارویی و غیرجراحی
روشهای دیگر شامل:
- مصرف هورمونهای تیروئید یا ید رادیواکتیو برای کوچک کردن ندولها.
- تزریق الکل اتیلیک (اتانول) به ندول برای کوچک شدن آن.
۳. جراحی
اگر ندول سرطانی باشد یا با وجود درمان دارویی رشد کند، ممکن است جراحی برای برداشتن ندول لازم باشد.
زندگی با ندولهای تیروئید
بیشتر افرادی که ندول تیروئید دارند، زندگی عادی و طبیعی دارند.
ممکن است نیاز باشد بیشتر به پزشک مراجعه کنید، اما معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیشود.
در صورت بروز عوارض، ممکن است مشکلاتی مانند:
- مشکل در بلع یا تنفس
- تغییرات شدید در وزن (افزایش یا کاهش)
با پزشک خود همکاری کنید تا این علائم درمان شوند.
اگر ندولهای تیروئید علامتی از سرطان تیروئید باشند، ممکن است به جراحی نیاز داشته باشید. در این جراحی، پزشک بیشتر یا تمام غدهٔ تیروئید را برمیدارد.
پس از آن، باید روزانه هورمونهای جایگزین تیروئید را تا پایان عمر مصرف کنید.
پرسشهایی که باید از پزشک بپرسید
- آیا ندول تیروئید من سرطانی است؟ اگر الان سرطانی نیست، آیا احتمال ابتلای من به سرطان تیروئید در آینده بیشتر است؟
- آیا فرزندانم بیشتر در معرض ابتلا به ندول تیروئید هستند؟
- بهترین درمان برای ندول تیروئید من چیست؟
- اگر یک ندول داشته باشم و از بین برود، آیا دوباره برمیگردد؟
- چه کارهایی در خانه میتوانم انجام دهم تا از ندول تیروئید پیشگیری کنم؟
- آیا مطالب آموزشی برای مطالعه به من میدهید؟
- آیا وبسایت خاصی را برای مطالعه توصیه میکنید؟
Resources/منابع
- American Thyroid Association: Thyroid Nodules
- Endocrine Society: Thyroid Nodules
- National Institutes of Health, MedlinePlus: Thyroid Nodule
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
