تب روماتیسمی (Rheumatic Fever) چیست؟
تب روماتیسمی (Rheumatic fever) یک بیماری التهابی نادر است. این بیماری بیشتر در مناطقی رخ میدهد که دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی محدود است. کودکان بین ۵ تا ۱۵ سال بیشترین خطر ابتلا به این بیماری را دارند.
علائم
تب روماتیسمی میتواند قلب، مغز، مفاصل و پوست شما را تحت تأثیر قرار دهد.
علائم شایع شامل تب، گلودرد، درد معده و خوندماغ است.
ممکن است دچار تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه شوید. سایر علائم شامل موارد زیر است:
- درد و تورم مفاصل
- راش پوستی که ممکن است قرمز یا گرم باشد
- برجستگیهای کوچک زیر پوست
- کوریا سیدنهام (Sydenham chorea): یک وضعیت نادر عصبی که با اسپاسمها و تغییرات ناگهانی عاطفی مشخص میشود
علت تب روماتیسمی
تب روماتیسمی پس از عفونت باکتریایی استرپتوکوک گروه A (Group A streptococcus) ایجاد میشود.
این عفونتها شامل گلودرد استرپتوکوکی (Strep throat) و تب مخملک (Scarlet fever) هستند.
اگر این عفونتها درمان نشوند، باکتریها میتوانند باعث شوند سیستم ایمنی بدن به بافتهای سالم بدن حمله کند.
علائم تب روماتیسمی معمولاً ۱۴ تا ۲۸ روز پس از عفونت اولیه آغاز میشوند.
تشخیص تب روماتیسمی
ابتدا، پزشک در مورد علائم شما سؤال میپرسد و معاینهٔ فیزیکی انجام میدهد.
این شامل بررسی مفاصل و پوست و گوش دادن به صدای قلب است.
سپس، ممکن است چندین آزمایش انجام دهد:
- آزمایش خون یا کشت گلو برای تشخیص عفونت استرپتوکوکی
- نوار قلب (EKG) برای بررسی ضربان و ریتم قلب
- سرعت رسوب گلبولهای قرمز (ESR) یا پروتئین واکنشی C (CRP) برای بررسی التهاب
پزشک علائم و نتایج آزمایش را در دو گروه دستهبندی میکند.
برای تشخیص تب روماتیسمی، باید ابتلا به گلودرد استرپتوکوکی و یکی از دو حالت زیر وجود داشته باشد:
- دو علامت اصلی
- یک علامت اصلی و دو علامت فرعی
| علائم اصلی (Major symptoms) | علائم فرعی (Minor symptoms) |
|---|---|
| آرتریت (بهویژه در مفاصل بزرگ مانند آرنج، مچ دست، زانو و مچ پا) | تب |
| برجستگیهای زیر پوستی | درد مفصل |
| راش پوستی | نوار قلب غیرطبیعی |
| اسپاسمها یا حرکات سریع و تکانهای | ESR یا CRP بالا |
| التهاب قلب |
پیشگیری
اگر علائم گلودرد استرپتوکوکی دارید، به پزشک مراجعه کنید.
این کار میتواند از تبدیل عفونت به تب روماتیسمی جلوگیری کند.
درمان
درمان اصلی تب روماتیسمی، آنتیبیوتیکها هستند.
این داروها باکتریها را از بین میبرند و به جلوگیری از ابتلای مجدد کمک میکنند.
- بزرگسالان و نوجوانان ممکن است نیاز داشته باشند تا ۵ سال آنتیبیوتیک مصرف کنند.
- کودکان ممکن است نیاز داشته باشند تا سن ۲۱ سالگی مصرف آنتیبیوتیک را ادامه دهند.
پزشک ممکن است برای درمان علائم داروهای دیگری نیز تجویز کند:
- داروی ضدتشنج برای کنترل اسپاسمها یا حرکات تکانهای
- آسپرین یا کورتیکواستروئیدها برای کاهش تورم و التهاب
زندگی با تب روماتیسمی
اگرچه گلودرد استرپتوکوکی مسری است، اما تب روماتیسمی مسری نیست.
با درمان، میتوانید بهبود یابید، اما ممکن است دچار آسیب کوتاهمدت یا بلندمدت به قلب شوید.
این آسیب میتواند شامل بیماری قلبی روماتیسمی باشد.
به دلیل این عوارض طولانیمدت، لازم است برنامهٔ درمانی مداومی با پزشک خود داشته باشید.
پرسشهایی که باید از پزشک بپرسید
- اگر گلودرد استرپتوکوکی یا تب مخملک را درمان کنم، آیا خطر ابتلا به تب روماتیسمی از بین میرود؟
- اگر در گذشته گلودرد استرپتوکوکی داشتهام، خطر ابتلای من به تب روماتیسمی چقدر است؟
- آیا میتوانم بیش از یک بار به تب روماتیسمی مبتلا شوم؟
- چرا باید برای سالها آنتیبیوتیک مصرف کنم؟
- عوارض جانبی آنتیبیوتیکها چیست؟
Resources/منابع
Centers for Disease Control and Prevention: Rheumatic Fever
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
