سندرم ری (Reye’s syndrome) چیست؟
سندرم ری (Reye’s syndrome) یک بیماری نادر اما جدی است که میتواند به مغز و کبد آسیب برساند. این بیماری بیشتر در کودکان شایع است، اما هر کسی میتواند به آن مبتلا شود. این بیماری به عنوان یک بیماری دو مرحلهای در نظر گرفته میشود، زیرا معمولاً در کودکانی رخ میدهد که در حال بهبودی از یک عفونت ویروسی هستند. با این حال، میتواند سه تا پنج روز پس از شروع عفونت ویروسی نیز بروز کند. این ویروسها میتوانند شامل سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا آبلهمرغان باشند.
همچنین، این بیماری معمولاً با استفاده از آسپیرین در کودکان مرتبط است.
برای پیشگیری از سندرم ری، باید از دادن آسپیرین (Salicylates) یا داروهای بدون نسخه که حاوی سالیسیلات هستند به کودکان خودداری کنید.
علائم سندرم ری
علائم سندرم ری میتوانند بسیار خفیف باشند و حتی تشخیص داده نشوند. اما در برخی موارد بسیار جدی هستند و در عرض چند ساعت بدتر میشوند، تا حدی که میتوانند به مرگ منجر شوند.
به همین دلیل، والدین باید علائم سندرم ری را جدی بگیرند. اگر کودک شما هر یک از این علائم را نشان داد، بلافاصله به مراقبتهای پزشکی نیاز دارد.
شایعترین علائم شامل:
- استفراغی که ممکن است ساعتها ادامه داشته باشد
- تغییرات شخصیتی مانند تحریکپذیری و رفتار تهاجمی
- ناتوانی در بیدار ماندن یا هشیار ماندن
- اسهال و تنفس سریع در کودکان زیر ۲ سال
سایر علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- گیجی
- بیحالی
- ضعف در دستها یا پاها
- مشکلات گفتاری
- دوبینی
- کاهش شنوایی
- تشنج
- از دست دادن هوشیاری یا کما
علت سندرم ری چیست؟
پزشکان دقیقاً از علت سندرم ری مطمئن نیستند.
اما تحقیقات نشان داده است که استفاده از آسپیرین برای درمان یک بیماری ویروسی، احتمال ابتلای کودک به این بیماری را افزایش میدهد.
اکنون که پزشکان این موضوع را میدانند، والدین نباید هنگام بیماری به کودکان آسپیرین بدهند.
خوشبختانه، تعداد موارد سندرم ری کاهش یافته است و این بیماری اکنون در ایالات متحده بسیار نادر است.
تشخیص سندرم ری
هیچ آزمایش خاصی برای تشخیص سندرم ری وجود ندارد.
تشخیص معمولاً با آزمایشهای خون و ادرار آغاز میشود.
پزشکان ممکن است اختلالات متابولیک که بر کبد تأثیر میگذارند را نیز بررسی کنند.
در برخی موارد به آزمایشهای تهاجمیتر نیاز است، مانند:
- پونکسیون کمری (Lumbar puncture یا Spinal tap)
- نمونهبرداری از کبد (Liver biopsy)
- سیتی اسکن (CT scan)
- امآرآی (MRI)
این آزمایشها به پزشک کمک میکنند سایر بیماریهایی را که ممکن است باعث بروز علائم شده باشند، رد کند.
پیشگیری
بهترین راه برای پیشگیری از این بیماری، اجتناب از دادن آسپیرین به کودکان است، بهویژه برای درمان علائم یک بیماری ویروسی.
مگر اینکه پزشک کودک شما توصیه کرده باشد، به هیچ کودکی زیر ۱۹ سال آسپیرین ندهید.
همیشه برچسب داروهای بدون نسخه را پیش از دادن به کودک بررسی کنید.
آسپیرین میتواند در بسیاری از داروها مخفی باشد، مانند:
- Pepto-Bismol
- Alka-Seltzer
نامهای دیگر آسپیرین شامل موارد زیر هستند:
- Acetylsalicylic acid
- Acetylsalicylate
- Salicylic acid
- Salicylate
اگر کودک شما آبلهمرغان، آنفلوآنزا یا یک بیماری ویروسی دیگر دارد، میتوانید برای درمان تب و درد از داروهای جایگزین استفاده کنید، مانند:
- استامینوفن (Acetaminophen) – نام تجاری: Tylenol
- ایبوپروفن (Ibuprofen) – نام تجاری: Advil
- ناپروکسن (Naproxen) – نام تجاری: Aleve
پیشگیری از بیماریهای ویروسی
یکی دیگر از راههای پیشگیری از سندرم ری، پیشگیری از بیماریهای ویروسی است که میتوانند باعث آن شوند.
اطمینان حاصل کنید که واکسنهای کودک بهروز هستند، شامل:
- ۲ دوز واکسن آبلهمرغان
- واکسن سالانه آنفلوآنزا
درمان سندرم ری
هیچ درمان قطعی یا شفابخش برای سندرم ری وجود ندارد.
موفقیت در درمان به تشخیص زودهنگام بستگی دارد.
درمان معمولاً در بیمارستان انجام میشود.
اگر بیماری شدید باشد، کودک ممکن است به بخش مراقبتهای ویژه (ICU) منتقل شود.
درمانها ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- مایعات داخل وریدی (IV fluids): برای هیدراته نگه داشتن کودک و تأمین مایعات لازم.
- داروهایی برای کاهش فشار داخل مغز.
- داروهایی برای کاهش تورم مغز.
- داروهای پیشگیری از خونریزی:
به دلیل اختلالات کبدی که میتوانند باعث خونریزی شوند، از این داروها استفاده میشود. - استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی (Ventilator):
اگر کودک در تنفس مشکل داشته باشد، ممکن است به کمک دستگاه نیاز پیدا کند.
زندگی با سندرم ری
سندرم ری یک بیماری جدی است که میتواند باعث عوارض مهمی شود.
بهبود کودک به شدت تورم مغز بستگی دارد.
- اگر بیماری زود تشخیص داده شود، تورم ممکن است خفیف باشد و کودک شانس بهبودی کامل دارد.
- اما اگر بیماری به مراحل پیشرفته برسد، کودک ممکن است دچار آسیب مغزی و ناتوانی شود.
- در برخی موارد، مرگ نیز ممکن است رخ دهد.
به همین دلیل، مراجعه فوری به پزشک در صورت مشاهده علائم سندرم ری بسیار مهم است.
تشخیص و درمان زودهنگام میتواند تفاوت بین بهبودی کامل و آسیب مغزی یا مرگ باشد.
سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید
- چه چیزی باعث سندرم ری در کودک من شده است؟
- چه نوع آزمایشهایی برای تشخیص لازم است؟
- این بیماری چگونه درمان میشود؟
- چه مدت طول میکشد تا کودک من بهبود یابد؟
- آیا کودک من دچار آسیب مغزی یا ناتوانی خواهد شد؟
- چه نوع مراقبتهای پیگیری لازم است؟
- کدام داروهای بدون نسخه حاوی آسپیرین هستند؟
منابع
National Institutes of Health, MedlinePlus: Reye Syndrome
National Institute of Neurological Disorders and Stroke: Reye’s Syndrome
Reyes Syndrome Foundation
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
