فیلم آموزش همگانی
کیستهای کلیه (Kidney Cysts) چیستند؟
کلیهها مواد زائد را از خون شما حذف میکنند. آنها این کار را با فیلتر کردن خون و تولید ادرار انجام میدهند. با افزایش سن، ممکن است کیسههای پر از مایع در کلیهها تشکیل شوند. به این کیسهها کیست (Cyst) گفته میشود.
این کیستها معمولاً کوچک، بیضی یا گرد هستند و دیوارهای نازک دارند و درونشان مایع آبکی وجود دارد.
کیستهای کلیه تقریباً همیشه خوشخیم (غیرسرطانی) هستند. معمولاً این کیستها مشکلی ایجاد نمیکنند. در واقع، بسیاری از افراد ممکن است تمام عمر خود را بدون آنکه بدانند دچار کیست کلیه هستند، سپری کنند.
برخی افراد به دلیل یک بیماری ارثی به نام بیماری کلیه پلیکیستیک (Polycystic Kidney Disease – PKD) دچار کیستهای کلیه میشوند. این بیماری میتواند علائمی مانند فشار خون بالا، درد در کمر و پهلو، وجود خون در ادرار یا عفونتهای مکرر کلیه ایجاد کند.
البته همهٔ افراد مبتلا به PKD دچار این علائم نمیشوند.
شیوع کیستهای کلیه
تا ۵۰٪ از افراد بالای ۵۰ سال دارای کیستهای کلیه هستند.
علائم کیستهای کلیه
اگر به کیست کلیه مبتلا باشید، ممکن است علائم زیر را داشته باشید:
- درد در پهلو (بین دندهها و لگن).
- درد در شکم یا کمر.
- تب.
- ادرار کردن مکرر.
- وجود خون در ادرار یا تیره شدن رنگ ادرار.
اگر هر یک از این علائم را دارید، باید با پزشک خود تماس بگیرید.
علت ایجاد کیست در کلیهها
اگر کیستهای کلیه به دلیل PKD ایجاد شده باشند، این وضعیت ارثی است. یعنی شما به این دلیل به کیست کلیه مبتلا شدهاید که این بیماری در خانوادهتان وجود دارد.
اما برای بیشتر افراد، این موضوع صدق نمیکند.
پزشکان به طور دقیق نمیدانند چرا این کیستها به وجود میآیند. احتمال دارد سطح کلیه با گذشت زمان ضعیف شود و این موضوع باعث ایجاد کیست گردد. این میتواند توضیح دهد که چرا کیستهای کلیه در افراد بالای ۵۰ سال شایعتر هستند.
روشهای تشخیص کیستهای کلیه
تقریباً همهٔ کیستهای کلیه با تستهای تصویربرداری که تصاویری از اندامهای داخلی ایجاد میکنند، شناسایی میشوند. این تستها شامل:
- سونوگرافی (Ultrasound)
- سیتی اسکن (CT Scan)
- امآرآی (MRI)
گاهی اوقات، کیستهای کلیه به طور تصادفی در زمانی کشف میشوند که این تستها به دلایل دیگری انجام شده باشند.
پیشگیری یا اجتناب از کیستهای کلیه
از آنجا که پزشکان هنوز به طور دقیق نمیدانند چه چیزی باعث ایجاد این کیستها میشود، راهی برای پیشگیری یا اجتناب از آنها وجود ندارد.
درمان کیستهای کلیه
اگر هیچیک از علائم ذکرشده در بخش «علائم» را ندارید و کیست کلیه شما کوچک است، ممکن است به درمان نیاز نداشته باشید.
پزشک ممکن است بخواهد پس از ۶ تا ۱۲ ماه، کیست را مجدداً با سیتی اسکن بررسی کند.
اگر علائمی شروع به ظاهر شدن کنند، پزشک ممکن است سیتی اسکن یا امآرآی کلیه را برای بررسی رشد کیست تجویز کند.
اگر کیست بزرگ باشد یا حاوی کلسیفیکاسیون (قطعات سخت و سنگمانند) یا بافت متراکم باشد، ممکن است لازم باشد در فواصل زمانی مشخص، سیتی اسکن انجام دهید تا پزشک بتواند تغییرات احتمالی را بررسی کند.
اگر کیست باعث انسداد جریان خون یا جریان ادرار شود، پزشک ممکن است نیاز به درمان آن داشته باشد.
یکی از روشها، اسکلروتراپی (Sclerotherapy) است.
در این روش، پزشک با استفاده از یک سوزن بلند، مایع داخل کیست را تخلیه میکند و سپس کیست را با محلول الکلی پر میکند تا بافت کلیه سفت شود و از ایجاد مجدد کیست جلوگیری گردد.
آیا برای برداشتن کیست کلیه نیاز به جراحی دارم؟
اگر کیست شما مشکلی ایجاد نکند، معمولاً نیازی به جراحی نیست.
اما اگر کیست در حال بزرگ شدن باشد یا باعث بروز مشکلاتی شود، پزشک ممکن است شما را به اورولوژیست (پزشک متخصص در بیماریهای کلیه و مجاری ادراری) ارجاع دهد.
زندگی با کیستهای کلیه
اگر بیش از ۵۰ سال سن دارید، احتمال زیادی وجود دارد که کیستهای کلیه داشته باشید، بدون آنکه از وجودشان آگاه باشید.
در واقع، ممکن است هرگز متوجه نشوید زیرا اغلب کیستهای کلیه هیچ علائمی ایجاد نمیکنند.
اگر علائمی مانند درد در کمر یا شکم، وجود خون در ادرار و… دارید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
پزشک میتواند شما را در زمینه درمان یا راههای کاهش علائم راهنمایی کند.
سؤالاتی که باید از پزشک خود بپرسید
- بهترین درمان برای من چیست؟
- آیا علت مشخصی برای کیستهای کلیه من وجود دارد؟
- آیا دارویی هست که باید مصرف کنم؟
- آیا به جراحی نیاز دارم؟
- آیا لازم است به اورولوژیست مراجعه کنم؟
- آیا عوارضی وجود دارد که باید مراقب آنها باشم؟
- آیا کیست کلیه من بزرگتر خواهد شد؟
- هر چند وقت یکبار باید برای ویزیت پیگیری مراجعه کنم؟
منابع
- American Kidney Fund
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases
- National Kidney Foundation
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
