فیلم آموزش همگانی
بیماریهای منتقلشده توسط حشرات (Insect-borne diseases) چیستند؟
بیماریهای منتقلشده توسط حشرات، بیماریهای ویروسی و باکتریایی هستند که از طریق گزش حشرات ایجاد میشوند. رایجترین حشراتی که بیماری را منتقل میکنند شامل پشهها، مگسهای شنی، کنهها و ککها هستند.
بهعنوان مثال، پشهها به انتقال ویروس زیکا (Zika virus)، تب زرد (Yellow Fever) و مالاریا (Malaria) شناخته شدهاند. کنهها نیز بیماریهایی مانند بیماری لایم (Lyme disease) و تب لکهای کوههای راکی (Rocky Mountain spotted fever) را منتقل میکنند.
علائم بیماریهای منتقلشده توسط حشرات
علائم بسته به نوع حشرهای که شما را نیش زده متفاوت است.
علائم شایع این بیماریها عبارتند از:
- تب
- لرز
- سردرد
- درد عضلات
- بثورات پوستی
- حالت تهوع
- درد معده
علائم جدیتر ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- دشواری در تنفس
- احساس بسته شدن گلو
- ورم لبها، زبان یا صورت
- درد قفسه سینه
- تپش سریع قلب که بیش از چند دقیقه طول بکشد
- سرگیجه
- استفراغ
علت بیماریهای منتقلشده توسط حشرات
این بیماریها به وسیلهٔ حشرات خونخوار ایجاد میشوند که هنگام گزش، انسان را آلوده میکنند.
زمانی که در محیطهایی حضور دارید که این حشرات زیاد هستند، خطر ابتلای شما افزایش مییابد.
این محیطها شامل موارد زیر است:
- علفهای بلند
- بوتهها
- مناطق نزدیک به آبهای راکد (مانند برکهها)
- شن و ماسه
- جنگلها
- مناطقـی از جهان که شیوع بیماری در آنها بالاست
تشخیص بیماریهای منتقلشده توسط حشرات
پزشک معمولاً میتواند با معاینهٔ فیزیکی، بررسی علائم و بررسی سابقهٔ سفرهای اخیر شما این بیماریها را تشخیص دهد.
آزمایشهای آزمایشگاهی مانند آزمایش خون و آزمایش ادرار میتوانند به تشخیص برخی از این بیماریها کمک کنند.
پیشگیری یا جلوگیری از ابتلا به بیماریهای منتقلشده توسط حشرات
اقدامات متعددی وجود دارد که میتوانید برای کاهش خطر ابتلا انجام دهید:
- از علفهای بلند و بوتهها دوری کنید.
- در صورت لزوم برای حضور در این مکانها، شلوار بلند، آستین بلند و کلاه بپوشید.
- شلوار خود را داخل جورابهای بلند و سفید قرار دهید.
- لباسهای رنگ روشن بپوشید تا حشرات راحتتر دیده شوند.
- از لباسهای ضدحشره استفاده کنید.
- از اسپریهای ضدحشره که حاوی مادهٔ DEET هستند، استفاده کنید. (مقدار مصرف را روی برچسب محصول بررسی کنید.)
- پس از بازگشت، پوست و پوست سر خود را بررسی کنید تا از نبود حشره یا جای نیش مطمئن شوید. سپس دوش بگیرید و از صابون فراوان استفاده کنید.
- برای جلوگیری از زندگی پشهها در اطراف خانه، آبهای راکد را تخلیه یا تعویض کنید. بهعنوان مثال، مطمئن شوید ناودانهای باران تمیز هستند و آب ظرف پرندگان را هر چهار تا پنج روز یکبار عوض کنید.
- به اطلاعیههای بهداشتی مرکز کنترل و پیشگیری بیماریها (CDC) توجه کنید و در زمان شیوع، از سفر به آن مناطق خودداری کنید.
درمان بیماریهای منتقلشده توسط حشرات
به محض تشخیص یک گزش:
- ناحیه را با صابون و آب بشویید.
- آن را خشک کرده و الکل بزنید.
در صورت گزش کنه:
- ابتدا کنه را با دقت و با استفاده از موچین به آرامی از پوست جدا کنید.
- دقت کنید هیچ بخشی از کنه روی پوست باقی نماند.
- کنه را دور بیندازید.
- دستان خود و محل گزش را با صابون و آب بشویید و سپس الکل بزنید.
- در نهایت، یک کرم آنتیبیوتیک بدون نسخه روی محل گزش بمالید.
در صورت مشاهدهٔ علائم:
- به پزشک مراجعه کنید.
- ممکن است پزشک برای شما آنتیبیوتیک خوراکی تجویز کند (حتماً کل دورهٔ دارو را کامل مصرف کنید).
- برای تسکین علائم، ممکن است داروهای ضد درد بدون نسخه توصیه شوند تا درد عضلات و تب کاهش یابد.
زندگی با بیماریهای منتقلشده توسط حشرات
برخی از این بیماریها میتوانند باعث علائم طولانیمدت شوند که کیفیت زندگی شما را تحت تأثیر قرار میدهند.
بهعنوان مثال:
- بیماری لایم میتواند باعث درد عضلات و خستگی شود.
- ویروس زیکا میتواند به جنین منتقل شود و منجر به میکروسفالی (Microcephaly) و ناتوانی ذهنی در نوزاد گردد.
سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید
- چه مدت طول میکشد تا بثورات پوستی ظاهر شوند؟
- اگر چند روز متوجه گزش نشدم، آیا برای درمان دیر شده است؟
- اگر در نزدیکی منطقهٔ شیوع زیکا سفر کرده باشم، چه مدت باید برای باردار شدن صبر کنم؟
- آیا DEET برای کودکان خطرناک است؟
- چگونه مطمئن شوم که تمام کنه را از پوست خود خارج کردهام؟
منابع
- Centers for Disease Control and Prevention: Tick Removal
- Centers for Disease Control and Prevention: Division of Vector-Borne Diseases
- World Health Organization: Vector-borne Diseases
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
