بیماری هاشیموتو (Hashimoto’s disease) چیست؟
بیماری هاشیموتو یک بیماری خودایمنی (Autoimmune disease) است که بر غدهٔ تیروئید شما تأثیر میگذارد. غدهٔ تیروئید در جلوی گردن، زیر حنجره (Voice box) قرار دارد. این غده هورمونهایی تولید میکند که متابولیسم (سوختوساز) بدن شما را کنترل میکنند. این شامل مواردی مانند ضربان قلب و سرعت سوزاندن کالریها میشود. زمانی که به بیماری هاشیموتو مبتلا هستید، سیستم ایمنی بدن به غدهٔ تیروئید شما حمله میکند. این باعث تورم و التهاب آن میشود. در نتیجه، غدهٔ تیروئید نمیتواند مانند حالت طبیعی خود هورمونها را تولید کند.
علائم
بسیاری از افراد مبتلا به هاشیموتو هیچ علامتی ندارند. اگر این بیماری به اندازهٔ کافی به غدهٔ تیروئید آسیب وارد کند، میتواند باعث کمکاری تیروئید (Hypothyroidism) شود. دلیل آن این است که حمله به تیروئید باعث میشود این غده هورمونهای کمتری تولید کند. علائم بیماری هاشیموتو شامل موارد زیر است:
- خستگی
- افزایش وزن
- حساسیت بیشتر به سرما
- درد یا سفتی مفاصل و عضلات
- رنگپریدگی و خشکی پوست
- پفکردگی صورت
- صدای خشن
- یبوست
- قاعدگیهای سنگینتر از حد معمول در زنان
- افزایش سطح کلسترول
- افسردگی
- بزرگشدن قابل مشاهدهٔ تیروئید
- فراموشی یا مشکلات حافظه
چه چیزی باعث بیماری هاشیموتو میشود؟
بیماری هاشیموتو یک بیماری خودایمنی است. بهطور طبیعی، سیستم ایمنی آنتیبادیهایی تولید میکند که به محافظت بدن در برابر ویروسها، باکتریها و سایر مواد خارجی کمک میکنند. گاهی اوقات سیستم ایمنی آنتیبادیهایی تولید میکند که به بافتها یا اندامهای بدن حمله میکنند. این وضعیت یک بیماری خودایمنی است. زمانی که دچار هاشیموتو هستید، این آنتیبادیها به غدهٔ تیروئید حمله میکنند. پزشکان مطمئن نیستند چرا برخی افراد به این بیماری مبتلا میشوند.
چه کسانی به بیماری هاشیموتو مبتلا میشوند؟
هاشیموتو میتواند افراد را در هر سنی تحت تأثیر قرار دهد، اما بیشتر در زنان بین ۳۰ تا ۵۰ سال شایع است. اگر یکی از اعضای خانوادهٔ شما سابقهٔ بیماری تیروئید داشته باشد، خطر ابتلای شما به هاشیموتو بیشتر است.
تشخیص
پزشک یک معاینهٔ فیزیکی انجام میدهد. او در مورد علائم و سابقهٔ پزشکی شما سؤال خواهد کرد. سپس آزمایش خون درخواست میشود تا مشخص شود غدهٔ تیروئید شما بهدرستی کار میکند یا نه. این آزمایشها میتوانند سطح هورمونها را اندازهگیری کرده و به تشخیص هاشیموتو کمک کنند.
پزشک شما ممکن است تصویربرداری هم درخواست کند، مانند سونوگرافی یا سیتیاسکن (CT scan). این آزمایشها به پزشک اجازه میدهند تصاویر غدهٔ تیروئید شما را ببیند و مشکلات احتمالی را بررسی کند. بهطور معمول، تصویربرداری برای تشخیص هاشیموتو لازم نیست.
آیا میتوان از بیماری هاشیموتو پیشگیری یا از آن اجتناب کرد؟
هیچ راه شناختهشدهای برای پیشگیری یا اجتناب از بیماری هاشیموتو وجود ندارد.
درمان بیماری هاشیموتو
بیماری هاشیموتو درمانی قطعی ندارد، اما میتوان آن را با دارو کنترل کرد تا اثرات بلندمدت آن به حداقل برسد. این بیماری با هورمون تیروئید مصنوعی درمان میشود. این هورمون جایگزین هورمونهایی میشود که غدهٔ تیروئید بهطور طبیعی تولید میکند.
- این دارو بهصورت قرص روزانه مصرف میشود.
- دارو سطح هورمونها را تنظیم کرده و متابولیسم شما را به حالت عادی برمیگرداند.
- این دارو همچنین کلسترول بد (LDL) را کاهش میدهد.
- ممکن است به برگشت وزن به حالت طبیعی کمک کند.
مدتزمان مصرف دارو به نتایج آزمایشهای خون بستگی دارد. برای اکثر افراد، مصرف داروی تیروئید مشکلی ایجاد نمیکند.
برای جلوگیری از بروز علائم:
- همیشه داروی تیروئید خود را بهطور منظم مصرف کنید.
- بهطور مرتب آزمایش خون انجام دهید تا وضعیت غدهٔ تیروئید بررسی شود.
- برخی داروها، مکملها و غذاها ممکن است بر جذب هورمون تیروئید مصنوعی اثر بگذارند.
به پزشک خود اطلاع دهید اگر:
- مقدار زیادی محصولات سویا مصرف میکنید.
- رژیم غذایی پرفیبر دارید.
- داروهای دیگری مصرف میکنید مانند مکملهای آهن یا کلسیم، کلستیرامین یا آلومینیوم هیدروکسید (موجود در برخی آنتیاسیدها).
زندگی با بیماری هاشیموتو
در بسیاری از موارد، هاشیموتو سالها در حالت پایدار باقی میماند. اگر به کمکاری تیروئید پیشرفت کند، بهراحتی قابل درمان است.
اگر مبتلا به هاشیموتو هستید و قصد بارداری دارید، باید با پزشک خود مشورت کنید. کمکاری تیروئید درماننشده میتواند بر سلامت شما و جنین تأثیر بگذارد. شما باید در طول بارداری علائم کمکاری تیروئید را بهدقت تحت نظر داشته باشید. داروهای تیروئید بهطور کلی در دوران بارداری ایمن هستند.
سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید
- علت احتمالی بیماری هاشیموتوی من چیست؟
- نتایج آزمایش خون من چیست و این نتایج چه معنایی دارند؟
- بهترین گزینهٔ درمانی چیست؟ آیا به دارو نیاز دارم؟
- عوارض جانبی دارو چیست؟ چه مدت باید آن را مصرف کنم؟
- چه زمانی میتوانم انتظار بهبود علائم را داشته باشم؟
- آیا در معرض خطر مشکلات سلامت بلندمدت هستم؟
منابع
U.S. Office on Women’s Health: Hashimoto’s disease
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
