ادم (Edema) چیست؟
ادم (Edema) به تورم یا پُف کردن بخشهایی از بدن گفته میشود. ادم معمولاً در پاها، قوزکها و ساق پا رخ میدهد. همچنین میتواند روی صورت و دستها نیز اثر بگذارد. زنان باردار و سالمندان بیشتر دچار ادم میشوند، اما این مشکل میتواند برای هر کسی اتفاق بیفتد.
علائم
اگر تورم در پاها، قوزکها و کف پا دارید که مربوط به آسیبدیدگی نیست، ممکن است ادم باشد. ادم میتواند باعث پفکردگی صورت و دستها نیز شود. این تورم ممکن است در تمام این نواحی بهطور همزمان یا فقط در یک ناحیه دیده شود. ادم میتواند باعث احساس ناراحتی شود و حتی دامنهٔ حرکتی قوزکها و مچها را محدود کند.
علل
ادم به دلیل تجمع مایع اضافی در بافتهای بدن ایجاد میشود. عوامل متعددی میتوانند باعث تجمع مایع شوند، از جمله:
- کشیده شدن مایع به سمت پاها و کف پا بهعلت جاذبه.
- نشستن یا ایستادن طولانیمدت، بهویژه در هوای گرم.
- خوردن غذاهای پرنمک.
- مصرف برخی داروها، مانند ایبوپروفن (Ibuprofen) و ناپروکسن (Naproxen).
- برخی مشکلات سلامتی، مانند نارسایی قلبی احتقانی، بیماری کبد و بیماری کلیوی.
ادم مسری نیست و در خانوادهها بهصورت ارثی منتقل نمیشود. بااینحال، با افزایش سن، رگهای پا معمولاً در برابر جاذبه عملکرد خوبی برای بازگرداندن مایع به بالا ندارند. به همین دلیل، این وضعیت در سنین بالا شایعتر است.
تشخیص
پزشک میتواند با معاینه مشخص کند که شما ادم دارید یا خیر. پوست روی ناحیهٔ متورم ممکن است کشیده و براق به نظر برسد. اگر بهمدت حدود ۱۵ ثانیه بهآرامی روی ناحیهٔ متورم فشار دهید، فرورفتگی ایجاد میشود. در این صورت، پزشک ممکن است بخواهد آزمایشهای بیشتری انجام دهد.
آیا میتوان از ادم پیشگیری یا از آن اجتناب کرد؟
بسته به علت ادم، ممکن است نتوانید از بروز آن جلوگیری کنید. اگر به دلیل مشکلات سلامتی مانند نارسایی قلبی احتقانی، بیماری کبد یا بیماری کلیوی ایجاد شده باشد، نمیتوان آن را پیشگیری کرد و فقط میتوان آن را مدیریت نمود. اگر وضعیت شما ناشی از مصرف بیشازحد نمک باشد، با کاهش مصرف نمک میتوانید از بروز آن پیشگیری کنید.
همچنین، ورزش منظم مانند پیادهروی میتواند به کاهش ادم کمک کند، زیرا باعث فعالیت عضلات ساق پا میشود. این عضلات به بالا راندن مایع کمک میکنند.
درمان
تنها راه درمان ادم، درمان بیماری زمینهای است که آن را ایجاد کرده است. پزشک ممکن است دارویی به نام دیورتیک (Diuretic) یا قرص ادرارآور (Water pill) تجویز کند. این داروها به دفع نمک و مایع اضافی از بدن از طریق ادرار کمک میکنند.
مهم است که در صورت ابتلا به ادم به پزشک مراجعه کنید، بهویژه اگر باردار هستید. اگر درمان نشود، پوست ممکن است به کشیده شدن ادامه دهد و این موضوع میتواند منجر به مشکلات سلامتی دیگر شود. اگر دچار ادم هستید و بهطور ناگهانی دچار مشکل تنفسی شدید، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.
زندگی با ادم
اقداماتی که میتوانید در خانه برای کاهش تورم انجام دهید:
- هنگام نشستن یا دراز کشیدن، پاهای خود را بالا بیاورید.
- اگر ادم در پاها دارید، از جورابهای فشاری استفاده کنید. این جورابها در بیشتر داروخانهها موجود هستند. جورابهای فشاری به پاها فشار میآورند تا از تجمع مایع در پاها و قوزکها جلوگیری شود.
- برای مدت طولانی بدون حرکت ننشینید یا نایستید.
- طبق توصیهٔ پزشک میزان مصرف نمک خود را محدود کنید.
سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید
- علت ادم من چیست؟
- چه درمانی برای من بهتر است؟
- آیا ورزش برایم بیخطر است؟
- آیا باید از جورابهای فشاری استفاده کنم؟
- چه تغییرات سبک زندگی باید ایجاد کنم؟
- آیا میتوانید کتاب یا وبسایتی دربارهٔ رژیمهای کمنمک به من معرفی کنید؟
- آیا سفر هوایی برای من بیخطر است؟
- آیا ادم من برطرف خواهد شد؟
منابع
National Institutes of Health, MedlinePlus: Edema
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
