پادکست آموزش همگانی
خلاصه
آزمون سرکوب دگزامتازون: تشخیص سندرم کوشینگ
این مقاله به تشریح آزمون سرکوب دگزامتازون (DST) میپردازد که برای تشخیص سندرم کوشینگ استفاده میشود. این آزمایش با اندازهگیری سطح کورتیزول خون یا ادرار پس از مصرف دگزامتازون، که یک نسخه مصنوعی از کورتیزول است، عملکرد بدن در سرکوب تولید کورتیزول را بررسی میکند. متن چهار نوع مختلف از DST شامل آزمونهای شبانه با دوز پایین و بالا و آزمونهای استاندارد (سهروزه) با دوز پایین و بالا را توضیح میدهد. همچنین، این آزمون به ارائهدهندگان خدمات سلامت کمک میکند تا مشخص کنند که آیا سطح بالای کورتیزول به دلیل هورمون ACTH اضافی است یا خیر، و به دستورالعملهای آمادهسازی و تفسیر نتایج طبیعی و غیرطبیعی اشاره میکند. این روش یک آزمایش ایمن با خطرات حداقلی است که به پزشکان در تشخیص دقیق بیماری کمک میکند.
آزمون سرکوب دگزامتازون
آزمون سرکوب دگزامتازون (DST) آزمایشی است که سطح کورتیزول شما را پس از مصرف دگزامتازون اندازهگیری میکند. این آزمایش برای تشخیص سندرم کوشینگ کمک میکند.
مرور کلی
آزمون سرکوب دگزامتازون چیست؟
آزمون سرکوب دگزامتازون (DST) بررسی میکند که سطح کورتیزول شما چگونه به دارویی به نام دگزامتازون واکنش نشان میدهد. ارائهدهندگان خدمات سلامت عمدتاً از این آزمون برای تشخیص سندرم کوشینگ استفاده میکنند.
انواع آزمون سرکوب دگزامتازون
دو نوع مختلف از این آزمایش وجود دارد: دوز پایین و دوز بالا. ارائهدهندگان خدمات سلامت میتوانند هر یک از این دو نوع آزمایش را بهصورت آزمایش شبانه یا آزمایش سهروزه انجام دهند. آزمایش شبانه دوز پایین رایجترین نوع است.
آزمون شبانه دوز پایین
شما یک قرص ۱ میلیگرم دگزامتازون را ساعت ۱۱ شب مصرف خواهید کرد و خون شما ساعت ۸ صبح روز بعد برای بررسی سطح کورتیزول شما گرفته خواهد شد.
آزمون شبانه دوز بالا
سطح کورتیزول شما در صبح با استفاده از نمونه خون بررسی خواهد شد. ساعت ۱۱ شب همان شب، ۸ میلیگرم دگزامتازون بهصورت خوراکی مصرف میکنید. یک ارائهدهنده خون شما را ساعت ۸ صبح روز بعد برای بررسی سطح کورتیزول شما خواهد گرفت.
آزمون استاندارد دوز پایین
شما ادرار خود را در ظرفهای ویژه برای سه روز جمعآوری خواهید کرد. در روز دوم، هر ۶ ساعت یکبار ۰.۵ میلیگرم دگزامتازون را بهصورت خوراکی به مدت ۴۸ ساعت مصرف خواهید کرد. در روز سوم، ظرفها را به آزمایشگاه برای آزمایش خواهید برد.
آزمون استاندارد دوز بالا
شما ادرار خود را در ظرفهای ویژه برای سه روز جمعآوری خواهید کرد. در روز دوم، هر ۶ ساعت یکبار ۲ میلیگرم دگزامتازون را بهصورت خوراکی به مدت ۴۸ ساعت مصرف خواهید کرد. در روز سوم، ظرفها را به آزمایشگاه برای آزمایش خواهید برد.
جزئیات آزمون
آزمون سرکوب دگزامتازون چگونه کار میکند؟
ارائهدهندگان خدمات سلامت از این آزمون برای اندازهگیری میزان توانایی بدن شما در سرکوب تولید کورتیزول استفاده میکنند. کورتیزول بهعنوان هورمون استرس شناخته میشود زیرا غدد فوق کلیوی شما آن را برای واکنش به استرس تولید میکنند. اما داشتن سطوح بالای کورتیزول بهطور مزمن میتواند شما را بیمار کند.
دگزامتازون نسخه ساختهشده انسانی از کورتیزول است. اگر آن را مصرف کنید، غدد فوق کلیوی شما باید با تولید کمتر کورتیزول واکنش نشان دهند. اما اگر شما مبتلا به سندرم کوشینگ باشید، بدن شما به دارو واکنشی نشان نخواهد داد و سطح کورتیزول شما بالا خواهد ماند.
آزمون بررسی میکند که آیا سطح کورتیزول شما پس از مصرف دگزامتازون تغییر میکند و میزان این تغییر چقدر است. این آزمون همچنین میتواند کمک کند تا مشخص شود که آیا شما دارای کورتیزول بالا بهدلیل هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) اضافی هستید که غده هیپوفیز شما تولید میکند.
چگونه برای آزمایش آماده شوم؟
ارائهدهنده خدمات سلامت شما ممکن است از شما بخواهد قبل از آزمایش مصرف برخی داروها را متوقف کنید، زیرا ممکن است بر نتایج شما تأثیر بگذارند. این داروها ممکن است شامل قرصهای ضدبارداری، داروهایی که حاوی کورتیکواستروئیدها هستند یا داروهای ضد تشنج باشند. همچنین ممکن است از شما خواسته شود که قبل از آزمایش از خوردن و نوشیدن خودداری کنید.
بهترین کاری که میتوانید برای آمادگی انجام دهید، اشتراکگذاری تاریخچه کامل سلامتی خود با ارائهدهنده خدمات سلامت است، از جمله هر دارو یا مکملی که مصرف میکنید.
چه خطراتی دارد؟
این آزمایش بیخطر است و خطر زیادی ندارد. از آنجا که شما فقط برای مدت کوتاهی دگزامتازون مصرف میکنید، احتمال ایجاد عوارض جانبی کم است. تنها خطرات دیگر خونریزی یا کبودی بیشازحد از گرفتن نمونه خون هستند که البته نادر است.
نتایج و پیگیری
نتایج آزمون سرکوب دگزامتازون چه معنایی دارند؟
ممکن است چند روز طول بکشد تا ارائهدهنده خدمات سلامت شما نتایج آزمون شما را دریافت کند. آنها از نتایج برای تشخیص اینکه آیا شما مبتلا به سندرم کوشینگ هستید و چه چیزی ممکن است باعث آن باشد، استفاده خواهند کرد.
نتایج طبیعی
سطح کورتیزول شما باید پس از مصرف دگزامتازون کاهش یابد. نتایج زیر بهعنوان نتایج طبیعی در نظر گرفته میشوند:
- برای آزمون شبانه دوز پایین، سطح کورتیزول ناشتا کمتر از ۱.۸ میکروگرم در دسیلیتر (mcg/dL) در ساعت ۸ صبح طبیعی در نظر گرفته میشود.
- برای آزمون شبانه دوز بالا، کاهش بیشتر از ۵۰٪ در سطح کورتیزول پس از مصرف دگزامتازون طبیعی در نظر گرفته میشود.
- برای آزمون استاندارد دوز پایین، سطح کورتیزول آزاد ادراری کمتر از ۱۰ میکروگرم در روز در روز سوم طبیعی در نظر گرفته میشود.
- برای آزمون استاندارد دوز بالا، کاهش بیشتر از ۹۰٪ در سطح کورتیزول آزاد ادراری در روز سوم طبیعی در نظر گرفته میشود.
محدودههای نتایج طبیعی میتواند بین آزمایشگاهها متفاوت باشد. حتماً با ارائهدهنده خدمات سلامت خود در مورد معنای نتایج برای خودتان صحبت کنید.
نتایج غیرطبیعی
سطح کورتیزول بیشتر از ۱.۸ میکروگرم در دسیلیتر ممکن است نشاندهندهٔ هیپرکورتیکولیسم باشد.
سطح کورتیزول بیشتر از ۵ میکروگرم در دسیلیتر ممکن است نشاندهندهٔ هیپرکورتیکولیسم قابل توجه باشد.
شما باید همیشه با ارائهدهنده خدمات سلامت خود در مورد نتایج خاص خود و معنای آنها صحبت کنید.
چه زمانی باید با ارائهدهنده خدمات سلامت خود تماس بگیرم؟
اگر سوالی در مورد آزمایش یا مراحل بعدی دارید، با ارائهدهنده خود تماس بگیرید. بسته به نتایج، ممکن است ارائهدهنده شما آزمایشهای اضافی را تجویز کند.
منابع
- Dogra P, Vijayashankar NP. Dexamethasone Suppression Test. 2024 May 28. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan. Accessed 6/4/2025.
- Johnson DB, Lopez MJ, Kelley B. Dexamethasone. 2023 May 2. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan. Accessed 6/4/2025.
- Savas M, Mehta S, Agrawal N, van Rossum EFC, Feelders RA. Approach to the Patient: Diagnosis of Cushing Syndrome. J Clin Endocrinol Metab. 2022 Nov 23;107(11):3162-3174. Accessed 6/4/2025.
- MedlinePlus: Public health information platform provided by the National Library of Medicine (NLM) and is part of the National Institutes of Health (NIH).
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد از دستورات پزشک معالج پیروی کرد و با پزشک معالج مشورت نمود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
