پادکست آموزش همگانی
خلاصه
دیسکوگرافی: تشخیص درد مزمن کمر
این مقاله به تشریح روش تصویربرداری پزشکی دیسکوگرافی میپردازد که برای تشخیص درد مزمن کمر استفاده میشود. دیسکوگرافی، که اغلب زمانی انجام میشود که درمانهای محافظهکارانه مانند دارو و فیزیوتراپی مؤثر نبودهاند، شامل تزریق ماده کنتراست به دیسکهای ستون فقرات تحت هدایت فلوروسکوپی است. متن جزئیات مربوط به نحوه آمادهسازی بیمار، مراحل دقیق آزمایش و آنچه که بیمار باید در طول و بعد از دیسکوگرافی انتظار داشته باشد، از جمله عوارض نادر احتمالی و زمان بهبودی را شرح میدهد. همچنین تفسیر نتایج را توضیح میدهد، جایی که خروج ماده کنتراست نشاندهنده آسیب دیسک است، و این روش را با تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (امآرآی) مقایسه میکند.
دیاسکوگرام (دیاسکوگرافی)
دیاسکوگرام نوعی آزمایش تصویربرداری است که به تشخیص درد مزمن کمر کمک میکند. ارائهدهندگان خدمات بهداشتی از این روش برای شناسایی دیسکهای غیرطبیعی ستون فقرات استفاده میکنند، بهویژه زمانی که دارو و فیزیوتراپی کمکی نکردهاند.
دیاسکوگرام چیست؟
دیاسکوگرام (که به آن دیاسکوگرافی نیز گفته میشود) نوعی آزمایش تصویربرداری است که به تشخیص درد مزمن (طولانیمدت) کمر کمک میکند. این آزمایش ممکن است بتواند به ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما بگوید که آیا علائم شما به دلیل فرسودگی یا آسیب دیدگی دیسکهای ستون فقرات است.
در بین هر مهره ستون فقرات شما دیسکهایی وجود دارند. این دیسکها مانند بالشتکهای اسفنجی هستند که شوک را جذب کرده و از اصطکاک مهرهها جلوگیری میکنند. دیسکهای آسیبدیده یکی از علل رایج درد مزمن (طولانیمدت) کمر هستند.
ارائهدهندگان خدمات بهداشتی معمولاً آزمایشهای تصویربرداری دیگری مانند سیتی اسکن (توموگرافی کامپیوتری) یا امآرآی (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) را برای تشخیص درد کمر ترجیح میدهند. اما در صورتی که به اطلاعات بیشتری برای تشخیص نیاز داشته باشند، یا اگر پس از درمانهای محافظهکارانه مانند دارو و فیزیوتراپی هنوز درد کمر دارید، ممکن است نیاز به انجام دیاسکوگرام داشته باشند.
مراحل دیاسکوگرام چگونه است؟
دیاسکوگرام از فلوروسکوپی استفاده میکند تا حرکت مهرهها و دیسکهای ستون فقرات شما را مشاهده کند. فلوروسکوپی تصویری از اشعه ایکس متحرک تولید میکند که شما میتوانید آن را در زمان واقعی مشاهده کنید.
پزشک شما ماده کنتراست (رنگ) را به هر دیسک تزریق میکند تا نواحی مشکلدار را نشان دهد. اگر کنتراست داخل دیسک باقی بماند، دیسک سالم است. اگر کنتراست از مرز خارجی دیسک خارج شود، دیسک ممکن است آسیبدیده یا پاره شده باشد.
چگونه برای دیاسکوگرام آماده شوم؟
پزشک شما دستورالعملهایی برای پیروی قبل از انجام دیاسکوگرام به شما میدهد. به طور کلی، باید:
- به پزشک خود در مورد هر دارویی که مصرف میکنید (شامل داروهای بدون نسخه و مکملها) اطلاع دهید و از هر گونه حساسیت شناختهشده خود صحبت کنید.
- اگر باردار هستید یا احتمال میدهید که باردار باشید، به پزشک خود اطلاع دهید.
- ترتیب دهید که یک دوست یا عضو خانواده شما را به بیمارستان بیاورد و به خانه برگرداند. (شما ممکن است در طول آزمایش آرامبخش دریافت کنید و نمیتوانید خودتان رانندگی کنید.)
در طول دیاسکوگرام چه اتفاقی میافتد؟
هنگامی که به بیمارستان میرسید، پزشک شما را به اتاق اشعه ایکس میبرد و شما را روی تخت معاینه قرار میدهد. آنها شما را به پهلو قرار میدهند و بالشتکهایی برای راحتی شما میگذارند.
اکثر پزشکان برای دیاسکوگرام از آرامبخش وریدی (IV) استفاده میکنند. آنها یک سرم در رگ شما (معمولاً در دست یا بازو) قرار میدهند و داروهای آرامبخش به شما میدهند تا شما را آرام کنند. آنها همچنین در طول روند، میزان اکسیژن، فشار خون و ضربان قلب شما را کنترل خواهند کرد.
پس از راحت شدن شما، پزشک:
- بیحسی موضعی به یک ناحیه کوچک از کمر شما تزریق میکند.
- یک سوزن را از طریق پوست شما وارد دیسک ستون فقرات میکند و با استفاده از راهنمایی اشعه ایکس (فلوروسکوپی) آن را در جای خود قرار میدهد.
- ماده کنتراست را به دیسک ستون فقرات تزریق کرده و سوزن را خارج میکند. (اگر دیسک آسیبدیده باشد، ممکن است درد مشابه درد همیشگی خود را احساس کنید. در این مرحله، پزشک از شما میخواهد که درد را توصیف کنید و بگویید کجا احساس درد میکنید.)
- اگر لازم باشد، این مراحل را برای دیسکهای دیگر نیز تکرار میکند.
- روی محل تزریقها چسب میزند تا خونریزی متوقف شود.
پزشک شما از فلوروسکوپی برای گرفتن تصاویر در طول آزمایش استفاده خواهد کرد. بعد از آن ممکن است یک سیتی اسکن یا امآرآی هم انجام شود. استفاده از بیش از یک آزمایش تصویربرداری میتواند به پزشک شما کمک کند تا تشخیص دقیقی بدهد.
چه انتظاری باید پس از دیاسکوگرام داشته باشم؟
ممکن است ناحیه اطراف محل تزریق برای چند ساعت پس از دیاسکوگرام حساس یا ناراحتکننده باشد. میتوانید این درد را با یخگذاری در خانه کنترل کنید. یک پد یخ را در یک حوله پیچیده و آن را برای ۲۰ دقیقه روی ناحیه دردناک قرار دهید، سپس آن را برای ۲۰ دقیقه بردارید. این کار را هر بار که لازم است تکرار کنید. همچنین میتوانید مسکنهایی مانند استامینوفن (Tylenol®) یا ایبوپروفن (Motrin®) مصرف کنید.
آیا خطراتی وجود دارد؟
عوارض دیاسکوگرام نادر هستند، اما ممکن است شامل موارد زیر شوند:
- عفونت
- خونریزی
- درد کمر که قبل از بهتر شدن بدتر میشود
- آسیب به عروق یا اعصاب
- ضعف یا بیحسی موقت
- سردرد
- تهوع
- واکنش آلرژیک به ماده کنتراست
- فلج
زمان بهبودی پس از دیاسکوگرام چقدر است؟
بیشتر افراد میتوانند پس از ۲۴ ساعت به راحتی به کار، مدرسه و سایر فعالیتهای روزانه خود بازگردند. اما ممکن است چند روز طول بکشد تا درد و ناراحتی از بین برود.
نتایج و پیگیری
نتایج دیاسکوگرام من چه معنایی دارد؟
یک رادیولوژیست نتایج دیاسکوگرام شما را بررسی میکند تا ببیند آیا ماده کنتراست داخل هر دیسک باقی مانده یا از آن خارج شده است.
- اگر داخل دیسک باقی بماند، این یک نتیجه طبیعی (منفی) است. اگر از دیسک خارج شود، نشاندهنده آسیب فرسودگی است (نتیجه مثبت).
وقتی نتایج دیاسکوگرام را دریافت کنم؟
پس از آنکه رادیولوژیست نتایج دیاسکوگرام شما را بررسی کرد، آنها نتایج را به پزشک شما ارسال میکنند. هنگامی که پزشک شما نتایج را دریافت کرد، آنها با شما در مورد آنها صحبت خواهند کرد. بیشتر افراد نتایج خود را طی یک هفته دریافت میکنند.
اگر نتایج غیرطبیعی باشد، مراحل بعدی چیست؟
بسته به شرایط شما، پزشک شما ممکن است بخواهد آزمایشهای تصویربرداری اضافی انجام دهد قبل از اینکه تصمیمی در مورد طرح درمان بگیرد. یا ممکن است جراحی فیوژن ستون فقرات را توصیه کند — یک روش برای برداشتن دیسک آسیبدیده و جوش دادن مهرهها به هم برای کاهش علائم درد کمر.
چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرم؟
بعد از دیاسکوگرام، اگر علائم زیر را داشتید، با پزشک خود تماس بگیرید:
- تب بالاتر از ۳۸.۳ درجه سانتیگراد (۱۰۱ درجه فارنهایت)
- تغییر رنگ، تورم، گرما یا ترشح از محل تزریق
- درد جدید کمر
- درد کمر که بدتر میشود
سوالات رایج دیگر
دیاسکوگرام چقدر دردناک است؟
اگر دیسک ستون فقرات شما آسیبدیده باشد، احتمالاً هنگام تزریق ماده کنتراست درد خواهید داشت. بیشتر افراد گزارش میکنند که این درد مشابه دردهای روزمرهای است که تجربه میکنند. این حس ناخوشایند در کوتاهمدت به پزشک کمک میکند تا دیسکهایی که دچار فرسودگی هستند را شناسایی کند.
ممکن است پس از دیاسکوگرام ناراحتی باقی بماند. اگر اینطور شد، از مسکنهای بدون نسخه استفاده کنید و چند بار در روز ناحیه را با یخ درمان کنید.
تفاوت بین دیاسکوگرام و امآرآی چیست؟
هر دو آزمایشهای تصویربرداری هستند که برای کمک به تشخیص درد کمر استفاده میشوند، اما در چند جنبه متفاوت هستند:
| دیاسکوگرام | امآرآی |
|---|---|
| تهاجمی | غیرتهاجمی |
| استفاده از اشعه | بدون اشعه |
| استفاده از ماده کنتراست | ممکن است از ماده کنتراست استفاده نشود |
| میتواند مشکلات دیسکها را تشخیص دهد | میتواند مشکلات مهرهها، بافتهای نرم، لیگامانها، اعصاب و دیسکها را تشخیص دهد |
معمولاً ارائهدهندگان خدمات بهداشتی ابتدا سیتی اسکن یا امآرآی را انجام میدهند. اگر پس از آزمایشهای دیگر نیاز به اطلاعات بیشتری داشته باشند، ممکن است دیاسکوگرام را درخواست کنند.
References/منابع
- Gruver C, Guthmiller KB. Provocative Discography. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jan-. Accessed 11/2/2023.
- Pinto M, Mehbod AA, Swanberg BA, Dawson JM, Schellhas K. Provocative Discography: Diagnostic Efficacy and Safety in Symptomatic Degenerative Disk Disease. Clin Spine Surg. 2022 Aug 1;35(7):E571-E575. Accessed 11/2/2023.
- Stretanski MF, Vu L. Fluoroscopy Discography Assessment, Protocols, and Interpretation. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jan-. Accessed 11/2/2023.
- MedlinePlus: Public health information platform provided by the National Library of Medicine (NLM) and is part of the National Institutes of Health (NIH).
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد از دستورات پزشک معالج پیروی کرد و با پزشک معالج مشورت نمود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
