پادکست آموزش همگانی
خلاصه
سیتی یورورگرام: راهنمای تشخیصی سیستم ادراری
این مقاله، مروری جامع بر سیتی یورورگرام ارائه میدهد، که یک ابزار تصویربرداری تشخیصی غیرتهاجمی است که برای بررسی سیستم ادراری استفاده میشود. سیتی یورورگرام از اشعه ایکس، کامپیوترها و یک ماده حاجب برای تولید تصاویر سهبعدی از کلیهها، حالبها و مثانه استفاده میکند. این روش تشخیصی برای شناسایی شرایطی مانند سنگ کلیه، عفونتها، و تومورها تجویز میشود. متن همچنین به تفصیل فرآیند انجام آزمایش، از جمله آمادگیهای لازم، انتظارات در طول اسکن، مدت زمان آن، و خطرات احتمالی (مانند قرار گرفتن در معرض تابش کم و واکنشهای آلرژیک به ماده حاجب) را توضیح میدهد. در نهایت، تفاوتهای بین سیتی یورورگرام با سیتی اسکن عمومی و روش تهاجمیتر سیستوسکوپی را روشن میسازد.
سیتی یورورگرام چیست؟
سیتی یورورگرام یک ابزار تشخیصی مفید برای شناسایی شرایطی است که بر سیستم ادراری شما تأثیر میگذارد. این آزمایش از مجموعهای از اشعه ایکس و یک کامپیوتر برای تولید تصاویر سهبعدی از بافتهای نرم و استخوانهای شما استفاده میکند. سیتی یورورگرامها بدون درد هستند و خطرات کمی برای سلامت کلی شما دارند. بیشتر افراد نتایج خود را در عرض چند روز دریافت میکنند.
مرور کلی
سیتی یورورگرام چیست؟
متخصصان پزشکی از سیتی یورورگرام برای بررسی سیستم ادراری شما، شامل کلیهها، مثانه و حالبها (یر-ای-ترز)، که دو لوله باریک هستند و ادرار (پیشاب) را از کلیهها به مثانه منتقل میکنند، استفاده میکنند. سیتی یورورگرام از ماده حاجب خاص، اشعه ایکس و کامپیوترها برای تولید تصاویری از ناحیه شکم، لگن و ناحیه پایینی کمر استفاده میکند. این تصاویر لایههای نازک از استخوانها، عضلات، ارگانها و عروق خونی شما را نشان میدهند. این تصاویر به ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما کمک میکند تا سیستم ادراری شما را با جزئیات بیشتری ببیند.
دستگاههای اشعه ایکس سنتی از یک لوله ثابت برای گرفتن تصاویر دو بعدی (2D) استفاده میکنند. در حالی که سیتی یورورگرامها از یک لوله به شکل دونات استفاده میکنند که اشعه ایکس را ۳۶۰ درجه دور بدن شما میچرخاند. کامپیوتر این تصاویر را گرفته و آنها را به یک نمای سهبعدی (3D) از داخل بدن شما تبدیل میکند.
چرا یک اورولوژیست ممکن است سیتی یورورگرام را تجویز کند؟
اورولوژیست شما ممکن است اگر شما علائم یک بیماری که بر سیستم ادراری شما تأثیر میگذارد داشته باشید، سیتی یورورگرام را تجویز کند. سیتی یورورگرام به ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما کمک میکند تا سیستم ادراری شما را مشاهده کند. سیتی یورورگرامها میتوانند در تشخیص موارد زیر کمک کنند:
- سنگ کلیهها
- سنگهای حالب
- سنگهای مثانه
- عفونتها
- تومورها
- کیستها
چه کسی سیتی یورورگرام را انجام میدهد؟
تکنسینهای رادیولوژی سیتی یورورگرامها را انجام میدهند. تکنسین رادیولوژی فرایندهای تصویربرداری را انجام میدهد که به ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما در تشخیص بیماری کمک میکند.
جزئیات آزمایش
چگونه باید برای سیتی یورورگرام آماده شوم؟
قبل از انجام سیتی یورورگرام، ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما علائم حیاتی شما (دمای بدن، ضربان قلب و فشار خون) را بررسی میکند. همچنین از شما سؤالاتی خواهد پرسید، از جمله:
- آیا بیماری خاصی دارید؟
- آیا به ماده حاجب یا ید حساسیت دارید؟
- آیا باردار هستید یا فکر میکنید که ممکن است باردار باشید؟
- آیا دارویی مصرف میکنید، از جمله داروهای دیابت (متفورمین)، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)، آنتیبیوتیکها یا داروهای رقیقکننده خون (وارفارین)؟
ممکن است قبل از سیتی یورورگرام نیاز به انجام آزمایش خون داشته باشید. آزمایش خون اطمینان میدهد که ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما از ماده حاجب مناسب استفاده کند.
اگر به ماده حاجب حساسیت دارید، ممکن است نیاز به مصرف داروی استروئیدی در شب قبل و صبح روز آزمایش داشته باشید. همچنین احتمالاً داروی آنتیهیستامین قبل از انجام سیتی یورورگرام مصرف خواهید کرد. ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما میتواند این داروها را برای شما تجویز کند.
همچنین دستورالعملهایی برای آماده شدن برای سیتی یورورگرام به شما داده خواهد شد.
چه چیزی قبل از سیتی یورورگرام باید انتظار داشته باشم؟
ممکن است قبل از سیتی یورورگرام نیاز باشد که آب بنوشید و ادرار خود را تا پس از آزمایش نگه دارید. نوشیدن آب و نگهداشتن ادرار باعث میشود مثانه شما گشاد شود، که این کار به ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما کمک میکند تا راحتتر ارزیابی کند.
پوشیدن لباس راحت نیز ایده خوبی است. ممکن است نیاز باشد که قبل از سیتی یورورگرام، لباسهای خود را عوض کرده و ساعت و جواهرات دیگر خود را درآورید، از جمله پیرسینگها. همچنین ممکن است نیاز باشد که دندان مصنوعی یا سمعک خود را بردارید. اشیاء فلزی میتوانند تصویر را مختل کنند.
چه چیزی در طول سیتی یورورگرام باید انتظار داشته باشم؟
در طول سیتی یورورگرام، شما بر روی یک میز (شبیه به تخت) به پشت دراز خواهید کشید، اگرچه ممکن است به پهلو یا شکم نیز دراز بکشید. ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما ممکن است از شما بخواهد که بر روی بالشها دراز بکشید. بالشها به شما کمک میکنند که بدن شما در بهترین و راحتترین وضعیت قرار گیرد.
یک ارائهدهنده خدمات بهداشتی از یک سوزن کوچک و لوله برای تزریق ماده حاجب مستقیماً به یک رگ در دست یا بازوی شما (بهصورت داخلوریدی) استفاده خواهد کرد. این معمولاً دردناک نیست، اما شما احساس کمی سوزش خواهید کرد زمانی که سوزن از پوست شما عبور میکند.
هنگامی که ماده حاجب از رگهای شما عبور میکند، ممکن است احساس گرما یا سرخی کنید، تقریباً مثل اینکه شرمنده هستید. برخی افراد احساس تهوع یا سردرد پیدا میکنند. ممکن است طعم نمکی یا فلزی در دهان خود احساس کنید، و ممکن است ناگهان احساس کنید که باید ادرار کنید. این احساسات باید پس از چند لحظه از بین بروند.
هنگامی که اسکن شروع میشود، تخت به آرامی به داخل لوله دوناتشکل حرکت میکند. مهم است که تا جایی که ممکن است بیحرکت بمانید – حرکت میتواند تصاویر مبهم ایجاد کند. اگر احساس ناراحتی کردید یا خارش داشتید، به ارائهدهنده خدمات بهداشتی خود اطلاع دهید.
اسکنر تصاویر نواحیای که ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما نیاز دارد بگیرد. اسکنر نسبتاً ساکت است و تصاویر را میگیرد. برخی افراد این فرایند را آرامبخش مییابند و ممکن است بخوابند.
با این حال، تخت ممکن است کمی پرصدا باشد زمانی که به تدریج در حال حرکت در داخل و خارج از اسکنر است.
سیتی یورورگرام چقدر طول میکشد؟
به طور معمول، شما باید یک ساعت برای سیتی یورورگرام برنامهریزی کنید. شما و ارائهدهندگان خدمات بهداشتی شما به زمان نیاز دارید تا آماده شوید. کل جلسه بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد تا بدنتان ماده حاجب را پردازش کند. هر اسکن بین ۱۰ تا ۳۰ ثانیه طول میکشد. شما باید چندین اسکن داشته باشید تا آزمایش کامل شود.
چه چیزی بعد از سیتی یورورگرام باید انتظار داشته باشم؟
پس از اتمام اسکن و تأیید اینکه تصاویر واضح هستند، تکنسین رادیولوژیست سوزن داخلوریدی را از رگ شما خارج کرده و محل را بانداژ میکند. اگر قبل از اسکن لباس عوض کرده بودید، میتوانید لباسهای خود را دوباره بپوشید.
خطرات سیتی یورورگرام چیست؟
سیتی یورورگرامها معمولاً ایمن هستند. با این حال، مانند سایر فرایندهای تصویربرداری تشخیصی، سیتی یورورگرامها از مقدار کمی تابش یونیزهشده برای ثبت تصاویر استفاده میکنند. برخی خطرات مرتبط با سیتی یورورگرامها عبارتند از:
- خطر سرطان: تمامی تصویربرداریهایی که از تابش استفاده میکنند، خطر کمی برای افزایش ابتلا به سرطان ایجاد میکنند. این افزایش آنقدر کوچک است که بهطور مؤثر قابل اندازهگیری نیست.
- واکنشهای آلرژیک: گاهی اوقات برخی افراد واکنش آلرژیک جزئی یا شدید به ماده حاجب نشان میدهند.
- کبودی یا آنژیوادم (تورم): کبودی یا تورم در محل تزریق سوزن ممکن است رخ دهد.
اگر نگران خطرات مرتبط با سیتی یورورگرام هستید، با ارائهدهنده خدمات بهداشتی خود صحبت کنید. آنها به نگرانیهای شما گوش خواهند داد و به شما کمک میکنند تصمیم آگاهانهای بگیرید.
نتایج و پیگیری
چه زمانی نتایج سیتی یورورگرام را دریافت خواهم کرد؟
نتایج سیتی یورورگرام شما ممکن است بین ۱ تا ۳ روز طول بکشد. پزشکی که تخصص در خواندن و تفسیر تصاویر رادیولوژیک دارد (رادیولوژیست) اسکن شما را بررسی کرده و گزارشی تهیه خواهد کرد که یافتههای خود را توضیح میدهد. سپس این گزارش را با شما از طریق تلفن یا در قرار ملاقات دیگری بررسی خواهند کرد.
در موقعیتهای اضطراری، مانند بیمارستان یا اورژانس (ER)، نتایج سیتی یورورگرام شما ممکن است در کمتر از یک ساعت آماده شود.
چه زمانی باید با ارائهدهنده خدمات بهداشتی خود تماس بگیرم؟
انتظار برای نتایج سیتی یورورگرام میتواند استرسزا باشد. شما باید نتایج سیتی یورورگرام خود را پس از چند روز دریافت کنید، اما اگر هنوز خبری دریافت نکردید یا سؤالات یا نگرانیهایی دارید، با ارائهدهنده خدمات بهداشتی خود تماس بگیرید.
سؤالات رایج دیگر
آیا سیتی یورورگرام دردناک است؟
خیر، سیتی یورورگرام دردناک نیست. شما فقط زمانی که ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما سوزن داخلوریدی را وارد میکند، کمی سوزش احساس خواهید کرد.
تفاوت بین سیتی اسکن و سیتی یورورگرام چیست؟
سیتی یورورگرام نوعی سیتی اسکن است. سیتی یورورگرام سیستم ادراری شما را بررسی میکند. سیتی اسکنها ممکن است هر یک از ساختارهای بدن شما را بررسی کنند، اگرچه ممکن است همه آنها از ماده حاجب استفاده نکنند.
تفاوت بین سیتی یورورگرام و سیستوسکوپی چیست؟
سیستوسکوپی از سیتی یورورگرام تهاجمیتر است. در طول سیستوسکوپی، ارائهدهنده خدمات بهداشتی شما یک لوله نازک و روشن را از طریق مجرای ادرار (جایی که ادرار از بدن شما خارج میشود) به مثانه شما وارد خواهد کرد. سپس آبنمک استریل به مثانه شما تزریق میکنند تا آن را گشاد کرده و داخل مثانه و مجرای ادرار شما را بررسی کنند.
References/منابع
- Gash JR, Noe J. Chapter 9. Radiology of the Urinary Tract. In: Chen MM, Pope TL, Ott DJ, eds. Basic Radiology. 2nd ed. McGraw Hill; 2011.
- Merck Manual Consumer Version. Bladder Infection (https://www.merckmanuals.com/home/kidney-and-urinary-tract-disorders/urinary-tract-infections-utis/bladder-infection). Accessed 9/21/2022.
- Michael B. Obstructive Uropathy. In: Lerma EV, Rosner MH, Perazella MA, eds. CURRENT Diagnosis & Treatment: Nephrology & Hypertension. 2nd ed. McGraw Hill; 2017.
- MedlinePlus: Public health information platform provided by the National Library of Medicine (NLM) and is part of the National Institutes of Health (NIH).
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد از دستورات پزشک معالج پیروی کرد و با پزشک معالج مشورت نمود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
