پادکست
برای گوش کردن به پادکست، از دکمه پخش زیر استفاده نمایید:
فیلم آموزش همگانی
سندرم خستگی مزمن (Chronic fatigue syndrome) چیست؟
سندرم خستگی مزمن (Chronic fatigue syndrome – CFS) بیماریای است که باعث میشود آنقدر احساس خستگی کنید که نتوانید کارهای عادی روزانه را انجام دهید. علامت اصلی CFS، خستگی مزمن است که بیش از ۶ ماه ادامه دارد. فعالیتهای جسمی یا ذهنی اغلب علائم را بدتر میکنند. استراحت معمولاً علائم را بهبود نمیدهد.
علائم سندرم خستگی مزمن
افرادی که CFS دارند ممکن است علائم زیر را تجربه کنند:
- خستگی
- سردرد
- گلودرد
- نواحی حساس یا دردناک در گردن یا زیر بغل به دلیل تورم غدد لنفاوی (Lymph nodes / Lymph glands)
- درد عضلانی
- دردی که از مفصلی به مفصل دیگر حرکت میکند بدون تورم یا قرمزی
- کاهش حافظه یا تمرکز
- مشکل در خواب
- خستگی شدید پس از ورزش که بیش از ۲۴ ساعت طول میکشد
این علائم و دیگر نشانهها اغلب از بین نمیروند یا ۶ ماه یا بیشتر مدام برمیگردند.
CFS ممکن است پس از یک بیماری (مانند سرماخوردگی) رخ دهد. یا میتواند در طول یا بلافاصله بعد از یک دورهٔ استرس شدید شروع شود. همچنین میتواند بهآرامی و بدون نقطهٔ شروع مشخص یا علت آشکار بروز کند. در برخی موارد، CFS میتواند سالها ادامه داشته باشد.
علت سندرم خستگی مزمن چیست؟
هیچکس بهطور قطعی نمیداند علت CFS چیست. علائم ممکن است ناشی از ضعف سیستم ایمنی باشند. یا ممکن است به دلیل نوعی ویروس ایجاد شوند. پژوهشگران همچنان در حال بررسی علت CFS هستند.
سندرم خستگی مزمن چگونه تشخیص داده میشود؟
CFS بهسختی تشخیص داده میشود. برخی افراد پذیرش CFS را بهعنوان یک بیماری دشوار میدانند. مهم است که به یاد داشته باشید خستگی شما واقعی است و میتوانید با پزشک برای بهبود علائم خود همکاری کنید.
اولین گام این است که ببینید آیا دلیل قابل توضیح دیگری برای خستگی شما وجود دارد یا نه. پزشک احتمالاً میخواهد علائم و سابقهٔ پزشکی شما را بررسی کرده و یک معاینهٔ فیزیکی انجام دهد. پزشک ممکن است برخی آزمایشهای خون را هم درخواست کند، اما آزمایشهای آزمایشگاهی معمولاً در تشخیص CFS چندان کمکی نمیکنند.
آیا میتوان از سندرم خستگی مزمن پیشگیری یا اجتناب کرد؟
CFS بهعنوان یک بیماری قابل پیشگیری نیست. با این حال، میتوان علائم آن را مدیریت کرد.
درمان سندرم خستگی مزمن
دارو میتواند برخی از علائم مانند درد عضلانی، مشکلات خواب، اضطراب و افسردگی را درمان کند. دارو ممکن است فقط علائم را کاهش دهد و به شما اجازه دهد فعالتر باشید، اما خستگی را درمان نمیکند. تاکنون هیچ دارویی وجود ندارد که کل سندرم را درمان کند. بیشتر علائم با گذشت زمان بهبود مییابند.
پزشک میتواند با شما همکاری کند تا از علائم CFS رهایی یابید. همچنین میتواند به شما کمک کند تا راههایی برای سازگاری با تغییرات ناشی از CFS در زندگی خود پیدا کنید. خستگی مزمن شما را از نظر جسمی، عاطفی و اجتماعی تحتتأثیر قرار میدهد. هنگامی که همهٔ این عوامل را در نظر بگیرید، بهترین شانس را برای سازگاری با بیماری و رضایت بیشتر از زندگی خواهید داشت.
اگر CFS دارید، داشتن یک رابطهٔ بلندمدت خوب با پزشک کمککننده است. ارتباط با پزشک به او کمک میکند علائم CFS شما را بهتر مدیریت کند.
زندگی با سندرم خستگی مزمن
راهکارهایی برای مقابله با چالشهای روزمرهٔ CFS وجود دارد. این راهکارها ممکن است بهویژه همراه با داروهای تجویزشده توسط پزشک برای شما مفید باشند:
- یک دفترچهٔ روزانه داشته باشید تا زمانهایی را که بیشترین انرژی دارید مشخص کنید. فعالیتهای خود را برای این زمانها برنامهریزی کنید.
- سطحی از فعالیت و ورزش را، در حد توان خود، ادامه دهید. پزشک میتواند به شما کمک کند برنامهای ورزشی طراحی کنید تا قدرت خود را در هر سطح ممکن حفظ کنید. ورزش میتواند برای بدن و ذهن شما مفید باشد.
- به خود اجازه دهید احساسات خود مانند غم، خشم و ناامیدی را بشناسید و ابراز کنید.
- از خانواده و دوستان حمایت بگیرید. در جامعهٔ خود به دنبال گروههای حمایتی یا مشاوره باشید. پزشک شما نیز منبع مهم دیگری برای کمک است. حمایت عاطفی برای کنارآمدن با یک مشکل سلامت مزمن بسیار مهم است.
- اگر حافظه و تمرکز شما تحتتأثیر خستگی مزمن قرار گرفته است، فهرستها و یادداشتهایی تهیه کنید تا خود را از کارهای مهم مطلع کنید. همچنین برای فعالیتهایی که نیاز به تمرکز دارند زمان بیشتری اختصاص دهید. داروها ممکن است به شما کمک کنند بهتر بخوابید و این میتواند حافظه و تمرکزتان را بهبود بخشد.
پرسشهایی که باید از پزشک بپرسید
- من همیشه خسته هستم. آیا مشکلی در من وجود دارد؟
- آیا به آزمایشی نیاز دارم تا مشخص شود چرا همیشه خسته هستم؟
- علت احتمالی خستگی من چیست؟
- آیا درمانهای جایگزین مانند یوگا یا طب سوزنی میتوانند کمککننده باشند؟
- آیا باید رژیم غذایی یا سبک زندگیام را تغییر دهم؟
- آیا ورزش برای من بیخطر است؟ چه نوع ورزشی باید انجام دهم؟
- چگونه دیگران را متقاعد کنم که خستگی من واقعی است؟
منابع
Centers for Disease Control and Prevention: Myalgic Encephalomyelitis/Chronic Fatigue Syndrome
Chronic Fatigue and Immune Dysfunction Syndrome Association of America
National Institutes of Health, MedlinePlus: Chronic Fatigue Syndrome
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
