فیلم آموزش همگانی
دیستونی گردنی (Cervical dystonia) چیست؟
دیستونی گردنی (Cervical dystonia) یک اختلال عصبی (Neurological disorder) است که باعث میشود عضلات گردن شما بهطور غیرارادی منقبض شوند؛ یعنی بدون اینکه شما آنها را حرکت دهید. این انقباض عضلانی میتواند موجب شود سر شما به یک سمت خم یا پیچ بخورد. ممکن است چانهتان به بالا، پایین، جلو یا عقب کشیده شود. شانهٔ شما نیز ممکن است به سمت بالا جمع شود.
این اختلال در مردان شایعتر از زنان است. احتمال بروز آن در میانسالی بیشتر است، هرچند در هر سنی میتواند رخ دهد.
این اختلال همچنین با نام تورتیکولی اسپاسمودیک (Spasmodic torticollis – ST) شناخته میشود. میتواند درد و ناراحتی شدید ایجاد کند. معمولاً بهآرامی آغاز میشود، شدت میگیرد و سپس به حالت پایدار میرسد.
علائم دیستونی گردنی
علائم اصلی، انقباضهای غیرارادی عضلات گردن هستند. سایر علائم شامل موارد زیر میشوند:
- درد سوزشی در گردن و شانه
- سردردهای شدید
- اسپاسم و/یا لرزشها
چه چیزی باعث دیستونی گردنی میشود؟
در بسیاری از موارد، پزشکان علت دیستونی گردنی را نمیدانند. در برخی موارد، افرادی که آسیب گردنی داشتهاند ممکن است دچار آن شوند. هنگامی که علت مشخص نیست، به آن دیستونی اولیه (Primary dystonia) گفته میشود.
دیستونی ثانویه (Secondary dystonia) میتواند بر اثر بیماری یا آسیب ایجاد شود؛ مانند سکتهٔ مغزی، آسیب تروماتیک مغزی یا بیماری پارکینسون. همچنین اگر مشکلی در گانگلیونهای قاعدهای (Basal ganglia) وجود داشته باشد (بخشی از مغز که پیامهای آغاز حرکت عضلانی را ارسال میکند)، این عارضه ممکن است رخ دهد. آسیب عصبی ناشی از برخی داروها نیز یکی دیگر از علل احتمالی است.
هر دو نوع دیستونی اولیه و ثانویه میتوانند ارثی باشند، یعنی در خانواده منتقل شوند.
دیستونی گردنی چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک علائم شما را بررسی کرده و معاینهٔ فیزیکی انجام میدهد. همچنین دربارهٔ مشکلات یا اختلالات سلامتی دیگر شما پرسوجو میکند. پزشک ممکن است بخواهد آزمایشهایی برای بررسی عملکرد عضلات انجام دهد. این آزمایشها میتوانند علت زمینهای انقباضهای عضلانی شما را مشخص کنند.
دیستونی گردنی ممکن است شبیه گردندرد یا خشکی گردن (Stiff neck) بهنظر برسد؛ حالتی از درد یا اسپاسم حاد که برطرف میشود.
آیا دیستونی گردنی قابل پیشگیری یا اجتناب است؟
دیستونی گردنی قابل پیشگیری یا اجتناب نیست.
درمان دیستونی گردنی
چند گزینهٔ درمانی برای دیستونی گردنی وجود دارد. داروها میتوانند به شل شدن عضلات گردن و کاهش اسپاسمها کمک کنند. این داروها شامل شلکنندههای عضلانی و برخی داروهای مورد استفاده در درمان بیماری پارکینسون هستند. تزریقها نیز ممکن است کمککننده باشند.
پزشک ممکن است فیزیوتراپی را توصیه کند. این شامل تمرینهایی برای کشش و تقویت عضلات است. فیزیوتراپی میتواند درد را کاهش داده و وضعیت و حرکت گردن را بهبود بخشد. ماساژ و روشهای کاهش استرس نیز میتوانند در کاهش درد و ناراحتی مؤثر باشند. برخی افراد از بریسهای گردن یا سر برای حمایت استفاده میکنند.
موارد شدید ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند. در جراحی دنرویشن انتخابی (Selective denervation surgery) اعصاب عضلات مبتلا قطع میشوند. در جراحی تحریک عمقی مغز (Deep brain stimulation) از پالسهای الکتریکی برای اصلاح پیامهای عصبی استفاده میشود.
زندگی با دیستونی گردنی
دیستونی گردنی یک اختلال مادامالعمر است و درمان قطعی ندارد. با این حال، طول عمر شما را کاهش نمیدهد. برخی افراد ممکن است دورههایی بدون هیچ علامتی داشته باشند؛ به این حالت بهبودی (Remission) گفته میشود. اگر دیستونی گردنی برایتان دردناک است، با پزشک خود همکاری کنید تا آن را کنترل کنید.
احتمال اندکی وجود دارد که دیستونی در بخشهای دیگری از بدن ایجاد شود. این میتواند بر عضلاتی که بهطور ارادی کنترل میکنید اثر بگذارد.
سعی کنید استرس زندگی خود را به حداقل برسانید. هرچند استرس باعث دیستونی نمیشود، اما علائم شما ممکن است هنگام استرس بدتر شوند.
سؤالاتی که باید از پزشک خود بپرسید
- مادرم دیستونی گردنی داشته است. آیا من هم در معرض خطر ابتلا هستم؟ آیا میتوانم آن را به فرزندانم منتقل کنم؟
- آیا دیستونی گردنی بهآرامی ظاهر میشود یا ناگهانی رخ میدهد؟
- فیزیوتراپی چگونه میتواند به دیستونی گردنی کمک کند؟
- عوارض جانبی داروهای درمان دیستونی گردنی چیست؟
- آیا برای درمان این وضعیت به جراحی نیاز دارم؟ اگر بله، عوارض جانبی آن چیست؟
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
