بیماری عروق کرونر قلب (Coronary Artery Disease – CAD)
پادکست
برای گوش کردن به پادکست از دکمه پخش زیر استفاده نمایید:
بیماری عروق کرونر قلب (Coronary Artery Disease – CAD) چیست؟
بیماری عروق کرونر قلب که به اختصار CAD ( سی ای دی) نامیده میشود، شایعترین نوع بیماری قلبی در ایران است — و همچنین علت اصلی مرگ و میر به شمار میرود. این بیماری زمانی رخ میدهد که شریانهای کرونر (رگهای خونی) که خون را به قلب شما منتقل میکنند، با پلاک مسدود شوند. این تجمع پلاک «آترواسکلروز» (Atherosclerosis) نام دارد. پلاک از موادی مانند چربی و کلسترول ساخته شده است. با گذشت زمان، پلاک میتواند در دیوارههای شریانها سخت شود. وقتی این اتفاق میافتد، جریان خون به قلب مسدود میشود. این انسداد میتواند باعث آنژین (درد یا فشار فشاری در قفسه سینه)، حمله قلبی یا مرگ شود. بیماری عروق کرونر قلب همچنین میتواند منجر به مشکلات دیگری از جمله نارسایی قلبی و آریتمیها شود.
علائم بیماری عروق کرونر قلب
با گذشت زمان و مسدود شدن شریانها، ممکن است این علائم را تجربه کنید:
- آنژین (Angina)
- احساس فشار یا سفتی در بازوها، پشت، پشت گردن یا فک
- تنگی نفس
- حمله قلبی
بیماری عروق کرونر ممکن است سالها طول بکشد تا ایجاد شود. ممکن است تا زمانی که بیماری پیشرفت زیادی نکرده باشد، علائمی مشاهده نکنید.
موضوعات مرتبط
- بیماری قلبی: ارزیابی خطر شما
- بیماری عروق کرونر قلب (CAD) | استنتها
- سلامت قلب: حفظ سلامت قلب
علتهای بیماری عروق کرونر قلب چیست؟
بیماری عروق کرونر قلب هم در مردان و هم در زنان دیده میشود. چندین عامل میتوانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند، از جمله:
- سن
- سابقه خانوادگی
- فشار خون بالا
- کلسترول بالا
- رژیم غذایی ناسالم
- چاقی یا اضافهوزن زیاد
- نداشتن فعالیت بدنی (سبک زندگی کمتحرک)
- سایر مشکلات سلامتی (مانند دیابت)
بیماری عروق کرونر قلب چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک شما یک معاینه فیزیکی انجام میدهد و به صدای قلب شما گوش میکند. او درباره علائم، سابقه خانوادگی، رژیم غذایی، میزان فعالیت بدنی و سایر مشکلات سلامتی شما پرسوجو خواهد کرد. هیچ آزمایش واحدی برای تشخیص قطعی بیماری عروق کرونر قلب وجود ندارد. اگر پزشک به این بیماری مشکوک شود، ممکن است یک یا چند مورد از آزمایشهای زیر را تجویز کند:
- نوار قلب (EKG – Electrocardiogram): آزمایشی ساده و بدون درد که ضربان و ریتم قلب را بررسی میکند و قدرت و زمانبندی سیگنالهای الکتریکی قلب را اندازه میگیرد. در این روش، الکترودها (پدهای کوچک متصل به سیم) روی قفسه سینه قرار میگیرند و با مادهای چسبناک ثابت میشوند.
- تست استرس (Stress Test): در این تست، از شما خواسته میشود ورزش کنید تا قلبتان تحت فشار قرار گیرد. در طول تست، به مانیتورهای قلب، فشار خون و اکسیژن متصل میشوید. این مانیتورها تغییرات ضربان قلب، ریتم، فعالیت الکتریکی یا فشار خون را ثبت میکنند. همچنین شما از نظر تنگی نفس یا درد قفسه سینه تحت نظر خواهید بود. اگر به دلایل پزشکی نتوانید ورزش کنید، دارویی برای بالا بردن ضربان قلب دریافت خواهید کرد. واکنش قلب شما ممکن است نشاندهنده وجود انسداد باشد.
- اکوکاردیوگرافی (Echocardiogram): تستی بدون درد که با امواج صوتی، تصویر قلب در حال تپش را نشان میدهد. این تصویر اندازه، شکل، حفرهها و دریچههای قلب را مشخص میکند.
- اشعه ایکس قفسه سینه (Chest X-ray): تصویربرداری از قلب و ریهها برای بررسی علائم نارسایی قلبی.
- آزمایش خون: نمونه خون برای بررسی عواملی که خطر CAD را افزایش میدهند مانند میزان چربیها، کلسترول، قند و پروتئینها.
- کاتتریزاسیون قلب و آنژیوگرافی کرونر (Cardiac Catheterization and Coronary Angiogram): این روش در بیمارستان انجام میشود. قبل از تست، دارویی برای آرامسازی دریافت میکنید، ولی ممکن است بیدار بمانید. یک لوله باریک و انعطافپذیر به داخل رگ بازو، کشاله ران یا گردن وارد میشود و به سمت شریانهای کرونر هدایت میگردد. سپس ماده حاجب تزریق شده و با استفاده از اشعه ایکس مسیر حرکت آن در شریانها بررسی میشود تا جریان خون مشخص شود.
آیا میتوان از بیماری عروق کرونر قلب پیشگیری کرد یا از آن اجتناب نمود؟
پیشگیری کامل از بیماری عروق کرونر قلب ممکن نیست، چون با افزایش سن همه افراد تا حدی دچار آن میشوند. با این حال، میتوان با اقدامات زیر خطر ابتلا را کاهش داد:
- ترک سیگار
- کنترل فشار خون بالا
- تغذیه سالم (میوهها، سبزیجات، گوشت، ماهی و غلات کامل) و پرهیز از غذاهای فرآوریشده و قندهای ساده
- ورزش منظم
- پرهیز از مصرف مکملهای ویتامین E یا بتاکاروتن برای پیشگیری از بیماری قلبی
درمان بیماری عروق کرونر قلب
بیشتر بیماران از داروهایی مانند بتابلاکرها، مسدودکنندههای کانال کلسیم، نیتراتها، آسپرین با دوز پایین، مهارکنندههای ACE و استاتینها استفاده میکنند. هر یک از این داروها فواید و عوارض جانبی خاص خود را دارند.
روشهای جراحی:
- آنژیوپلاستی: باز کردن شریانهای مسدود با استفاده از بالون و استنت
- جراحی بایپس قلب: استفاده از رگهای دیگر برای عبور خون از مسیر انسداد
زندگی با بیماری عروق کرونر قلب
مدیریت عوامل خطر با اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، ورزش و مصرف داروهای تجویز شده اهمیت زیادی دارد.
سوالاتی که میتوانید از پزشک بپرسید:
- آیا بیماری عروق کرونر قلب درمان میشود؟
- چند انسداد در شریانها دارم؟
- شدت انسدادها چقدر است؟
- بهترین درمان برای من چیست؟
- علائم هشدار که نیاز به مراجعه فوری دارند چیست؟
- عوارض داروها چیست؟
- آیا ورزش برایم مشکلی ایجاد میکند؟
- چه رژیم غذایی برایم مناسب است؟
منابع:
- Centers for Disease Control and Prevention: Heart Disease
- National Heart, Lung, and Blood Institute: What is Coronary Heart Disease
این متن با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
سلامتی و نشاط شما آرزوی ماست
همچنین بخوانید
