فیلم آموزش همگانی
فلج بل (Bell’s palsy) چیست؟
فلج بل (Bell’s palsy) وضعیتی است که بهطور موقت یک سمت صورت شما را فلج میکند. این بیماری میتواند تمام یا بخشی از عضلات صورت شما را تحتتأثیر قرار دهد. در موارد نادر، هر دو سمت صورت ممکن است درگیر شوند. فلج بل زمانی رخ میدهد که عصب صورتی (عصب جمجمهای هفتم – 7th cranial nerve) آسیب ببیند. عصب صورتی پیامهای مربوط به حرکت، چشایی و اطلاعات دیگر را بهسمت و از سمت صورت منتقل میکند. وقتی این عصب آسیب ببیند، پیامهای بین صورت و مغز بهخوبی عمل نمیکنند. گرچه ممکن است در ابتدا ترسناک بهنظر برسد، این وضعیت معمولاً طولانیمدت نیست.
علائم
علائم فلج بل بسیار شبیه علائم سکته مغزی هستند. به همین دلیل، مهم است که بلافاصله برای بررسی و رد سکته مغزی به پزشک مراجعه کنید.
اگر دچار فلج بل باشید، ممکن است برخی از علائم زیر را داشته باشید:
- افتادگی که باعث میشود صورت نامتقارن بهنظر برسد
- از دست دادن حالتهای صورت
- پرش یا لرزش عضلات
- مشکل در خوردن یا آشامیدن
- مشکل در صحبتکردن
- از دست دادن کامل یا جزئی حس چشایی
- درد گوش
- صدای زنگ در گوش یا گوشها
- سردرد
- حساسیت به صدا
- مشکل در بستن چشم
- خشکی چشم
این علائم معمولاً یک سمت صورت را درگیر میکنند. بهطور ناگهانی ظاهر میشوند و طی چند روز به بیشترین شدت خود میرسند.
علل
تمام علل فلج بل شناخته نشدهاند. ممکن است زمانی رخ دهد که ویروسی مانند ویروس سرماخوردگی باعث تورم عصب صورتی شود. عصب متورم به استخوان اطراف فشار میآورد. این فشار میتواند عملکرد طبیعی عصب را مختل کند.
احتمال ابتلا به این وضعیت بیشتر است اگر بین ۱۵ تا ۶۰ سال سن داشته باشید یا یکی از موارد زیر را داشته باشید:
- هرپس سیمپلکس (Herpes simplex)
- دیابت
- سرماخوردگی
- آنفلوآنزا
- فشار خون بالا
- بیماری لایم (Lyme disease)
- مونونوکلئوز (Mononucleosis)
- HIV یا اختلال خودایمنی دیگر
- سارکوئیدوز (Sarcoidosis)
- ضربه به سر
فلج بل حدود ۱ نفر از هر ۵۰۰۰ نفر را درگیر میکند. پس از ابتلا، احتمال تکرار مجدد آن کمی بیشتر میشود.
تشخیص
آزمایش اختصاصی برای تشخیص فلج بل وجود ندارد. پزشک دربارهٔ علائم و سابقهٔ پزشکی شما سؤال خواهد کرد. سکته مغزی، آسیب یا تومور نیز میتوانند باعث فلج صورت شوند. پزشک بررسی میکند کدام بیماری موجب علائم شما شده است. ممکن است آزمایشهایی مانند اشعهٔ ایکس یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) انجام دهد.
پیشگیری
راهی برای پیشگیری یا اجتناب از فلج بل وجود ندارد. در صورت شروع علائم، سریعاً با پزشک تماس بگیرید تا درمان آغاز شود.
درمان
فلج بل معمولاً طی ۱ تا ۲ ماه خودبهخود برطرف میشود. شانس بهبودی کامل با مصرف داروهای کورتیکواستروئید (استروئید) بیشتر است. پزشک میتواند این دارو را برای شما تجویز کند. همچنین ممکن است داروی ضدویروس نیز تجویز شود.
در خانه میتوانید با اقدامهای ساده به بهبود خود کمک کنید:
- تغذیهٔ مناسب داشته باشید و استراحت کافی کنید.
- هنگام بیرونرفتن از عینک آفتابی استفاده کنید تا از چشمها محافظت شود.
- مراقب باشید چشمهایتان مرطوب بمانند، بهویژه هنگام کار با رایانه.
- بستن چشمها با چسب یا پد چشمی در شب میتواند کمککننده باشد.
- برای کاهش درد و تورم، گرمای ملایم (مانند پد گرم یا ژل حرارتی) استفاده کنید.
- بهآرامی ناحیه را ماساژ دهید.
- اگر درد شدید دارید، با پزشک مشورت کنید.
زندگی با فلج بل
مدت زمان بهبودی بستگی به شدت آسیب عصب صورتی دارد. اگر بهبود طولانی شود، ممکن است برخی اثرات باقی بمانند. برای مثال:
- حرکات غیرقابلکنترل صورت
- ریزش اشک یا آبریزش چشمها
پرسشهایی که باید از پزشک بپرسید
- آیا فلج صورت من برطرف خواهد شد؟
- علائم چه مدت ادامه خواهند داشت؟
- چه داروهایی برای درمان فلج بل وجود دارد و عوارض آنها چیست؟
- آیا ورزش یا تغییر سبک زندگی میتواند علائم را بهبود دهد؟
- آیا فلج بل نشانهٔ بیماریهای دیگر است؟
- اگر یک بار دچار فلج بل شوم، آیا راهی برای جلوگیری از بروز مجدد آن وجود دارد؟
منابع
National Institute of Neurological Disorders and Stroke: Bell’s Palsy
این مطلب با سردبیری دکتر اکبر نیکپژوه، متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی، استاد دانشگاه علوم پزشکی برای استفاده در وبسایت بیمارستان تهیه شده است.
لطفاً به یاد داشته باشید که پزشکی و سلامت همواره دانشی رو به کمال است. ضمن استفاده از مطالب علمی این بسته آموزشی، توصیههای سلامتی و درمانی ویژه خودتان را از پزشکان معالجتان دریافت کنید.
سلب مسئولیت: مطالب ارائهشده صرفاً جهت اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین توصیهها و دستورات پزشکی فردی نبوده و لازم است در هر مورد با پزشک معالج مشورت شود.
تندرستی و سلامتی کامل شما آرزوی ماست.
